Η “ΟΡΓΗ” ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Ένα κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας διαμορφώνεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με τους πολίτες και ιδιαίτερα τους νέους να διαμαρτύρονται για το αυξημένο κόστος ζωής, τη δυσκολία εξασφάλισης προσιτής κατοικίας και τις ελλείψεις στις δημόσιες υπηρεσίες.
Σε ανάλυσή του, ο Guardian εξετάζει κατά πόσο οι κινητοποιήσεις μπορούν να εξελιχθούν σε ουσιαστικές πολιτικές αλλαγές ή αν θα παραμείνουν εκφράσεις οργής απέναντι σε προβλήματα που συσσωρεύονται εδώ και χρόνια.
Οι εικόνες από διαφορετικές ευρωπαϊκές πόλεις αποτυπώνουν τις πολλαπλές αιτίες της δυσαρέσκειας. Στη Γαλλία, μαθητές κινητοποιήθηκαν για τις συνθήκες στα σχολεία και τις ελλείψεις εκπαιδευτικών. Στην Ισπανία, οι διαμαρτυρίες επικεντρώθηκαν στο κόστος της στέγασης, με πολίτες να καταγγέλλουν ότι η εξεύρεση οικονομικά προσιτής κατοικίας γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Ανάλογες εντάσεις και κινητοποιήσεις καταγράφηκαν και σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Ιταλία και η Πορτογαλία, ενώ διαδηλώσεις σημειώθηκαν και στα Τίρανα της Αλβανίας.
Διαφορετικά αιτήματα, κοινή αίσθηση αδιεξόδου
Παρά τις διαφορές στα αιτήματα και στις συνθήκες κάθε χώρας, ένα κοινό στοιχείο φαίνεται να συνδέει αρκετές από τις κινητοποιήσεις: η αμφισβήτηση της ικανότητας των κυβερνήσεων να ανταποκριθούν στις καθημερινές ανάγκες των πολιτών.
Η οικονομική ανασφάλεια, η δυσκολία πρόσβασης στη στέγαση και η υποβάθμιση ή ανεπάρκεια δημόσιων υπηρεσιών ενισχύουν την αίσθηση ότι οι προσδοκίες των νεότερων γενεών δεν καλύπτονται. Η δυσαρέσκεια δεν εκφράζεται παντού με τον ίδιο τρόπο, ωστόσο αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και την πολιτική ηγεσία.
Την ίδια στιγμή, η βία που σημειώθηκε στο περιθώριο ορισμένων διαδηλώσεων βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Όπως επισημαίνει η ανάλυση, ακροδεξιές πολιτικές φωνές επιχείρησαν να συνδέσουν τα επεισόδια με τη μετανάστευση, χωρίς να τεκμηριώνουν τους σχετικούς ισχυρισμούς, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο τα κοινωνικά αιτήματα των κινητοποιήσεων.
Στη Γαλλία, κυβερνητικοί αξιωματούχοι απέρριψαν τη σύνδεση της βίας με τη μετανάστευση. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι οι πράξεις βίας διαπράχθηκαν από Γάλλους πολίτες.
Δεν πρόκειται για ενιαίο ευρωπαϊκό κίνημα
Ο Μουχτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στον συμβουλευτικό όμιλο Eurasia Group, εκτιμά ότι οι πρόσφατες κινητοποιήσεις δεν αποτελούν μέρος ενός ενιαίου, συντονισμένου κινήματος. Αντίθετα, τις περιγράφει ως σύγκλιση διαφορετικών εθνικών διαμαρτυριών, οι οποίες έχουν ξεχωριστές αφετηρίες και αιτήματα.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, αυτό που τις συνδέει είναι η αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την αδυναμία εξασφάλισης οικονομικά προσιτής κατοικίας, αξιόπιστων δημόσιων υπηρεσιών και σταθερών οικονομικών προοπτικών, ιδίως για τους νέους. Παράλληλα, επισημαίνει ότι το χάσμα ανάμεσα στις κοινωνικές απαιτήσεις και στις δημοσιονομικές δυνατότητες των κυβερνήσεων ενδέχεται να διατηρηθεί, τροφοδοτώντας νέες αντιδράσεις.
Η κρίση του κοινωνικού συμβολαίου
Στη συζήτηση για τις ομοιότητες ανάμεσα στις διαμαρτυρίες για τη στέγαση στην Ισπανία και τις κινητοποιήσεις για την εκπαίδευση στη Γαλλία, η Αράντσα Γκονθάλεθ, κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Υποθέσεων του Παρισιού, εντοπίζει ένα κοινό υπόβαθρο: την αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης στο κοινωνικό συμβόλαιο.
Όπως ανέφερε στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera, τα αιτήματα διαφέρουν από χώρα σε χώρα, αλλά συνδέονται με την αντίληψη ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε μεγαλύτερη ευημερία και κοινωνική ισότητα για όλους.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο οι κυβερνήσεις θα μπορέσουν να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια σε συγκεκριμένες πολιτικές παρεμβάσεις. Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, η βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών και η ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας των νέων αναδεικνύονται σε κρίσιμα πεδία για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Η πορεία των κινητοποιήσεων θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από το αν τα αιτήματα των διαδηλωτών θα αποκτήσουν θεσμική έκφραση και θα οδηγήσουν σε μετρήσιμες αλλαγές. Το ζητούμενο για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες δεν είναι μόνο η διαχείριση των διαδηλώσεων, αλλά και η ανταπόκριση στα προβλήματα που βρίσκονται πίσω από αυτές.
Με πληροφορίες από την εφημερίδα The Guardian
