ΣΗΜΕΙΟ ΑΙΧΜΗΣ – Οι ευθύνες των κυβερνήσεων, τα ερωτήματα για την προετοιμασία της συμφωνίας και η ανάγκη εθνικής στρατηγικής απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις
Του Λουκιανού Κάλλιμπαν
Η πρόσφατη εξέλιξη στη Λιβύη επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιοι γνώριζαν, πότε γνώριζαν και γιατί η Ελλάδα δεν κατάφερε να αποτρέψει εγκαίρως τη διαμόρφωση του τουρκολιβυκού άξονα.
Το Μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019, χαράσσοντας αυθαίρετα θαλάσσια όρια που αγνοούν τα δικαιώματα ελληνικών νησιών. Κανείς από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ δεν αντέδρασε σοβαρά. Οι γενικολογίες περί «αλληλεγγύης» απλώς διατυπώθηκαν για εσωτερική κατανάλωση.
Επίσης, ούτε ένας δεν επικαλέστηκε όσα ισχύουν στο Σύμφωνο της Βορειο-ατλαντικής Συμμαχίας. Κυρίως η Ελλάδα και δευτερευόντως η Κύπρος και η Αίγυπτος επηρεάζονται αρνητικά από την ατιμώρητη τουρκική βουλιμία.
Ποιοι έχουν ευθύνες
Πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι. Τις τελευταίες ημέρες ακούγονται διάφορα σχετικώς με τις ευθύνες. Η «ΗΜΕΡΑ» επισημαίνει ότι οι ευθύνες δεν εξαντλούνται στην κυβέρνηση που βρισκόταν στην εξουσία την ημέρα της υπογραφής.
Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας είχε αναλάβει μόλις λίγους μήνες νωρίτερα. Ωστόσο, η προετοιμασία μιας τόσο σύνθετης γεωπολιτικής κίνησης απαιτούσε διαπραγματεύσεις, πολιτικές συνεννοήσεις και νομική επεξεργασία.
Επομένως, και η περίοδος της διακυβέρνησης του αριστερο-ακροδεξιού μορφώματος ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ πρέπει να εξεταστεί εξονυχιστικά. Ειδικά εκείνος που διεκδικεί «δεύτερη ευκαιρία», ο κ. Αλέξης Τσίπρας, πρέπει να τοποθετηθεί.
Οι κύριοι Κοτζιάς και Καμμένος
Επιπλέον, ο τότε υπουργός Εξωτερικών κ. Νίκος Κοτζιάς και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Πάνος Καμμένος είχαν θεσμική ευθύνη για την εξωτερική πολιτική και την αμυντική ασφάλεια, αντιστοίχως. Πρέπει να απαντήσουν δημοσίως:
- Υπήρχαν ενδείξεις για τις τουρκικές προθέσεις;
- Αξιολογήθηκαν σωστά;
- Ενημερώθηκαν εγκαίρως η πολιτική ηγεσία και οι αρμόδιοι θεσμοί.
Καθώς το ζήτημα είναι πολύ σοβαρό, προφανώς, όλοι οι προαναφερόμενοι οφείλουν απαντήσεις στην κοινή γνώμη. Σε άλλες εποχές θα κινούνταν διαδικασίες σε επίπεδο ανωτάτης δικαιοσύνης. Εν τούτοις, μεθοδεύεται στροφή της επικαιρότητας σε ρυθμούς μπάσκετ και πίτσας προς τέρψιν των θυμωμένων και πτωχοποιημένων ιθαγενών.
Τι συνέβη το 2019
Επιπρόσθετα, ανακύπτει και το ερώτημα της ενημέρωσης των πολιτικών αρχηγών. Εφόσον υπήρχαν συγκεκριμένες πληροφορίες για επικείμενη συμφωνία, γιατί δεν εξετάστηκε εγκαίρως η σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών; Η ακριβής θεσμική υποχρέωση χρειάζεται τεκμηρίωση, αλλά η πολιτική ανάγκη για εθνική συνεννόηση ήταν προφανής.
Παράλληλα, η αποτυχία έγκαιρης πρόβλεψης και αξιολόγησης των εξελίξεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες απαιτεί ανεξάρτητη διερεύνηση. Δεν αρκούν οι αλληλοκατηγορίες. Χρειάζονται απαντήσεις, στοιχεία και απόδοση ευθυνών, όπου αυτές αποδεικνύονται.
Και η ηγεσία του ΥΠΕΞ
Συνοψίζοντας, μετά την αμφιλεγόμενη «Συμφωνία των Πρεσπών», ο κ. Αλέξης Τσίπρας καλείται να απαντήσει και για τη διαχείριση της τουρκικής στρατηγικής στη Λιβύη.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι απαλλάσσεται η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών. Τόσο σε πολιτικό, όσο και σε υπηρεσιακό επίπεδο οφείλει να εξηγήσει πώς η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τις συνέπειες μιας συμφωνίας που εξακολουθεί να απειλεί τα κυριαρχικά συμφέροντα.
Όποιος δεν το καταλαβαίνει από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, θα πάρει μια πρώτη γεύση από την αναμενόμενη ομιλία του πρώην πρωθυπουργού κ. Κώστα Καραμανλή, καθώς και από τις επόμενες δημοσκοπήσεις. Εκεί θα δούμε πόση πίτσα και πόσο μπάσκετ θα προσφερθεί ως ντελικάτο κέρασμα διά… της τηλοψίας!
