ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – Αμυντικός άξονας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν – Στο μικροσκόπιο Αθηνών, Ιερουσαλήμ και Νέου Δελχί
Του Λουκιανού Κάλλιμπαν
Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν διαμορφώνουν έναν ιδιότυπο αμυντικό άξονα, με τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας να αλλάζει τα δεδομένα στην ευρύτερη περιοχή. Αυτή η σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή και θα κορυφωθεί σήμερα.
Η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν ετοιμάζονται να υπογράψουν στην Τζέντα συμφωνία που προβλέπει αμοιβαία άμυνα. Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων μετέδωσε την είδηση αυτή νωρίτερα και επικαλείται κυβερνητικές και στρατιωτικές πηγές του Ριάντ.
Στο πλαίσιο της γεωπολιτικής αστάθειας που προκαλούν οι πολεμικές επιχειρήσεις τη Μέση Ανατολή, η εξέλιξη αυτή συνιστά έναν νέο ιδιότυπο αμυντικό άξονα. Παράλληλα, η πρωτοβουλία αυτών των τριών χωρών αναμένεται να επηρεάσει τις ισορροπίες ασφαλείας στην περιοχή.
Στην Τζέντα αναμένεται να συναντηθούν ο Σαουδάραβας διάδοχος κ. Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο πρόεδρος της Τουρκίας κ. Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν κ. Σαμπάζ Σαρίφ.
Την επικείμενη συνάντηση έχουν γνωστοποιήσει οι αρμόδιες αρχές των τριών χωρών. Η συμφωνία αμοιβαίας άμυνας βρισκόταν εδώ και αρκετό καιρό στο τραπέζι των συζητήσεων. Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φαίνεται πως επιτάχυναν τις διαδικασίες.
Νέος αμυντικός συσχετισμός
Η δημιουργία ενός τέτοιου τριμερούς πλαισίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωπολιτικής συγκυρίας. Η Τουρκία διαθέτει ισχυρές ένοπλες δυνάμεις και σημαντική περιφερειακή επιρροή. Η Σαουδική Αραβία αποτελεί οικονομική και ενεργειακή δύναμη στον αραβικό κόσμο. Το Πακιστάν, από την πλευρά του, διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς παγκοσμίως και πυρηνικό οπλοστάσιο.
Ο συνδυασμός αυτών των δυνατοτήτων δημιουργεί ένα ιδιαίτερο αμυντικό και στρατηγικό βάρος.
Η συμφωνία δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη τη δημιουργία μιας επισήμου στρατιωτικής συμμαχίας στα πρότυπα του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η πρόβλεψη για αμοιβαία άμυνα διαμορφώνει ένα σημαντικό νέο πλαίσιο συνεργασίας.
Ποιους επηρεάζει ο νέος άξονας
Η μεταβολή των περιφερειακών ισορροπιών προκαλεί ήδη το ενδιαφέρον ξένων διπλωματικών παρατηρητών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, υπάρχουν δυνάμεις που ενδέχεται να θιγούν άμεσα ή έστω να επανεξετάσουν τη στρατηγική τους.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται το Ισραήλ, λόγω της ενίσχυσης ενός αμυντικού σχήματος στο οποίο συμμετέχει η Τουρκία και μια σημαντική αραβική δύναμη, όπως η Σαουδική Αραβία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η Ινδία. Το Πακιστάν αποτελεί βασικό στρατηγικό αντίπαλο του Νέου Δελχί και η στενότερη αμυντική σύνδεσή του με την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία μπορεί να αποτελέσει πηγή αποσταθεροποιήσεων και απειλών ασφαλείας.
Συνεπώς. οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή. Η συμφωνία μπορεί να αποκτήσει ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς συνδέει τρεις χώρες με διαφορετικές αλλά σημαντικές περιφερειακές επιδιώξεις.
Η Τουρκία στο επίκεντρο των εξελίξεων
Επίσης προκύπτουν ζητήματα που πρέπει να απασχολήσουν την ελληνική πλευρά, πέρα από τη θερινή (μονίμου χαρακτήρος) ραστώνη που διαπιστώνεται στο υπουργείο Εξωτερικών, σύμφωνα με Έλληνες και ξένους διπλωματικούς αναλυτές.
Για την Άγκυρα, τούτη η συμφωνία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης του γεωπολιτικού της αποτυπώματος. Τα τελευταία έτη, η Τουρκία επιδιώκει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Περσικό Κόλπο. Η συνεργασία με το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στην περιφερειακή στρατηγική της.
Επιπλέον, για τη Σαουδική Αραβία, η ενίσχυση των αμυντικών συνεργασιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Ακόμη, το Πακιστάν αποκτά έναν ακόμη ισχυρότερο στρατηγικό σύνδεσμο με δύο σημαντικές περιφερειακές δυνάμεις. Οι επόμενες κινήσεις του στη «σκακιέρα» δεν θα είναι απλώς μελετημένες βάσει των εθνικών στρατηγικών επιδιώξεών του. Όσον αφορά στην Ελλάδα και την Ευρώπη θα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας με την Άγκυρα, κάτι που φάνηκε και στην εργαλειοποίηση του Μεταναστευτικού στον Έβρο το 2019.
Την εκτίμηση αυτή κάνουν σοβαροί διπλωματικοί αναλυτές με εμπειρία από θέσεις ευθύνης στις Βρυξέλλες (σε ΕΕ και ΝΑΤΟ). Ήδη έχουν προβεί σε επισημάνσεις για την διαχείριση αυτής της πτυχής. Ωστόσο, τουλάχιστον η ελληνική πλευρά δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται τις πραγματικές διαστάσεις αυτής της εξελίξεως.
Όπως σχολίαζε διπλωματικό στέλεχος με μεγάλη εμπειρία (και καταγωγή από οικογένεια διαπρεπών διπλωματών): «Αν δεν ασχοληθεί και με αυτό ο κ. Μητσοτάκης, δεν πρόκειται να αναλάβει κάποια σοβαρή πρωτοβουλία η σημερινή πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών». Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι θα έπρεπε:
- Να έχει προκληθεί ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και να έχει ζητηθεί η παρέμβαση της αρμοδίας Επιτρόπου κ. Κάγια Κάλας.
- Να τεθεί ερώτημα προς τον θαυμαστή του Τούρκου Προέδρου, τον γ,γ. του ΝΑΤΟ κ. Μαρκ Ρούτε, αν αυτή η εξέλιξη αποτελεί ή όχι απειλή για τη Συμμαχία και εάν έχουν ληφθεί ήδη πολιτικές εγγυήσεις.
Νέα γεωπολιτική εξίσωση
Η επικείμενη συμφωνία αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τις πρωτεύουσες της περιοχής. Το βασικό ερώτημα αφορά στο εύρος των δεσμεύσεων που θα αναλάβουν οι τρεις χώρες.
Εφόσον η συμφωνία προβλέπει συγκεκριμένους μηχανισμούς αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής, το νέο πλαίσιο μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Σε κάθε περίπτωση, η προσέγγιση Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν διαμορφώνει νέα δεδομένα.
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται έτσι σε μια περίοδο νέων αμυντικών και διπλωματικών συσχετισμών, με το Ισραήλ και την Ινδία να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Οι εσωτερικές διαστάσεις
Αντί άλλου επιλόγου, καταθέτουμε δύο διαστάσεις της εσωτερικής επικαιρότητος ως ερεθίσματα και αντιδράσεις επί της πολιτικής και διπλωματικής σκακιέρας.
Η πρώτη αφορά στην χθεσινή, την πολύ προσεκτικά ζυγισμένη παρέμβαση που έκανε ο υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Νίκος Δένδιας για την ΑΟΖ. Δεν υπενθύμισε ένα ιστορικό γεγονός, αλλά μια εθνική υποχρέωση και ευθύνη. Επίσης, δεν απευθύνθηκε μόνο προς τα «έξω». Εκ του αποτελέσματος συνάγεται πως είναι ένα μήνυμα εντός της κυβερνήσεως και του πολιτικού συστήματος.
Η δεύτερη σχετίζεται με την αλλαγή στάσεως εκ μέρους της γείτονος με συνεχείς και προκλητικές παραβιάσεις.
Η διπλωματική μας πηγή εκτιμά ότι αμφότερα τα γεγονότα αποτελούν μηνύματα και προς το εσωτερικό της κυβέρνησης. Παρά τη φαιδρότητα του κλίματος, τη στεναχώρια της επικαιρότητος αλλά και την οκνηρία που επιβάλλουν οι θερμές αυγουστιάτικες ημέρες, η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ψυχραιμία και την αποφασιστικότητα, αντιμετωπίζοντας δυναμικά τα γεγονότα και όχι με προεκλογική δυσφορία και κόπωση.
Διαβάστε ακόμα:
Logistics: Tουρκική σφήνα στον IMEC με την αναβίωση του Χατζάζ και η μάχη των διαδρόμων
Κάγια Κάλλας προς Τουρκία: Ζητεί σεβασμό στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών
Στρατιωτικοποίηση: Ίμβρος, ντοκουμέντα, καταγγελίες Φαραντούρη και ερωτήματα
Το Κυπριακό, η Αίγυπτος και ο γρίφος της Λιβύης: Η αγωνία της Αθήνας
Ο Αργυρός, η Γκίλφοϊλ και τα ελληνοτουρκικά: Οι συμμαχίες στο μικροσκόπιο
Ακούει το ΥΠΕΞ; Συζήτηση Καλαρρύτη–Δρούγου και φόβοι για μονομερείς κινήσεις από Τουρκία
