Έφυγε ο τελευταίος μεγάλος γόης της γενιάς του αφήνοντας πίσω του σπουδαίο έργο
Επιμέλεια: Άννα Περπερίδου
Ο ελληνικός πολιτισμός αποχαιρετά έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής θεατρικής γενιάς. Ο Άγγελος Αντωνόπουλος, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 94 ετών, υπήρξε ένας ηθοποιός με σπάνια καλλιτεχνική ποιότητα, θεατρικό ήθος και πνευματικό βάθος. Για περισσότερες από έξι δεκαετίες υπηρέτησε το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που ξεπερνά τα όρια της υποκριτικής και αγγίζει τη συλλογική μνήμη των Ελλήνων.
Η διαδρομή του ξεκίνησε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, στα Ταμπούρια του Πειραιά. Εκεί γεννήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1932, σε μια οικογένεια της βιοπάλης. Ο πατέρας του εργαζόταν στους Σιδηροδρόμους Ελληνικού Κράτους (ΣΕΚ), προσπαθώντας να εξασφαλίσει τα απαραίτητα για την οικογένεια σε μια ιδιαίτερα δύσκολη εποχή. Η γερμανική Κατοχή, οι στερήσεις και ο πρόωρος θάνατος του πατέρα του από πνευμονία σημάδεψαν τα παιδικά του χρόνια. Η μητέρα του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον Πειραιά και να αναζητήσει καταφύγιο στην Ηλεία, κοντά στην Αρχαία Ολυμπία, όπου ο μικρός Άγγελος γνώρισε από κοντά τις δραματικές εμπειρίες της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου.
Οι εμπειρίες αυτές διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα και την κοσμοθεωρία του. Παρότι δεν υπήρξε ποτέ ταγμένος με κάποιο κόμμα με την έννοια του οπαδού, διατήρησε σε όλη του τη ζωή έντονο κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό, βαθιά ευαισθησία απέναντι στις αδικίες και σεβασμό προς τους αγώνες της γενιάς που βίωσε τις μεγάλες περιπέτειες του ελληνικού 20ού αιώνα.
Η είσοδός του στο θέατρο δεν ήταν προδιαγεγραμμένη. Εργάστηκε σε διάφορες δουλειές για να επιβιώσει, μέχρι που μια θεατρική παράσταση του Καρόλου Κουν άλλαξε τη ζωή του. Σε ηλικία 27 ετών αποφάσισε να ακολουθήσει τον δρόμο της υποκριτικής, σπουδάζοντας στο Θέατρο Τέχνης. Η επιλογή αυτή αποδείχθηκε καθοριστική. Κοντά στον Κουν διαμορφώθηκε καλλιτεχνικά και απέκτησε εκείνη την πειθαρχία και την αφοσίωση που τον συνόδευσαν μέχρι το τέλος της πορείας του.
Η αρχή της πορείας
Από τα πρώτα του βήματα διακρίθηκε για την ευγένεια της παρουσίας του και τη σπάνια υποκριτική του ακρίβεια. Δεν υπήρξε ποτέ ηθοποιός των εύκολων εντυπώσεων. Αντιθέτως, έχτισε την καριέρα του μεθοδικά, κερδίζοντας την εκτίμηση συναδέλφων και κοινού μέσα από ερμηνείες υψηλού επιπέδου.
Στον κινηματογράφο συμμετείχε σε πολλές από τις χαρακτηριστικές ταινίες της χρυσής περιόδου του ελληνικού σινεμά. Ξεχώρισε σε έργα όπως: «Εγωισμός» (1965) του Γιάννη Δαλιανίδη, «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο» (1965) του Βασίλη Γεωργιάδη, «Εκδρομή» (1966) του Τάκη Κανελλόπουλου, οι «Σφαίρες δεν Γυρίζουν Πίσω» (1967) και «Ορατότης Μηδέν» (1970) του Νίκου Φώσκολου, «Κοινωνία, Ώρα Μηδέν» (1966) και «Η Δασκάλα με τα Ξανθά Μαλλιά» (1969) του Ντίνου Δημόπουλου.
Έχει χαρακτηριστεί ως εμβληματική η ερμηνεία του ως σκληρός καριερίστας επιχειρηματίας στην ταινία «Αναζήτησις» (1972) του Ερρίκου Ανδρέου, συνέδεσε το ρόλο του με τις μελωδίες του Γιάννη Σπανού και το τραγούδι «Σ’ αναζητώ», το οποίο ερμήνευσε η Μαρία Δημητριάδη. Η συγκεκριμένη ταινία αν και γυρίστηκε έγχρωμη, στις τηλεοπτικές προβολές της συνήθως προβάλλεται ασπρόμαυρη, λόγω των ιδιαίτερα τολμηρών και ακατάλληλων σκηνών της. Προβλήθηκε επίσης στη Βρετανία και βρήκε ιδιαίτερη δημοφιλία στην Αυστραλία όπου διανεμήθηκε με τον τίτλο «The Jet Set».
Ακόμη και όταν δεν κατείχε τον πρώτο ρόλο, η παρουσία του προσέδιδε κύρος και δραματικό βάθος στις ταινίες όπου συμμετείχε.
Ιδιαίτερη υπήρξε η σχέση του με τον Κώστα Καζάκο και την Τζένη Καρέζη. Δεν επρόκειτο απλώς για μια επαγγελματική συνεργασία ή μια προσωπική φιλία. Οι δεσμοί τους είχαν βαθύ καλλιτεχνικό, ιδεολογικό και κοινωνικό περιεχόμενο. Ο Αντωνόπουλος υπήρξε στενός φίλος και κουμπάρος του ζευγαριού, συμμεριζόμενος πολλές από τις αγωνίες και τις αναζητήσεις τους για τον ρόλο του θεάτρου και του καλλιτέχνη μέσα στην κοινωνία.
Η κοινή τους πορεία συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή του ελληνικού θεάτρου, όπου η τέχνη δεν λειτουργούσε μόνο ως ψυχαγωγία αλλά και ως πεδίο κοινωνικού προβληματισμού και δημόσιου διαλόγου.
Ο ρόλος της ζωής του
Η συνεργασία που ξεκίνησε το 1966 στα γυρίσματα της ταινίας «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο» ανάμεσα στον Άγγελο Αντωνόπουλο και τον Νίκο Φώσκολο εξελίχθηκε με την πάροδο των ετών σε μια ισχυρή φιλία μεταξύ των δύο ανδρών. Αποτέλεσμα αυτής της φιλικής σχέσης ήταν η δημιουργία του χαρακτήρα και του τηλεοπτικού προφίλ που είχε ο πρωταγωνιστής της θρυλικής σειράς «Άγνωστος Πόλεμος» που καθήλωνε στο κοινό στη συχνότητα της ΥΕΝΕΔ από το 1971 έως το 1974.
Ο Φώσκολος εκτιμούσε βαθιά την αριστοκρατική φωνή, την υποκριτική πειθαρχία και το ήθος του, αποκαλώντας τον συχνά «τζέντλεμαν» της υποκριτικής και έπλασε τον βασικό ήρωα του σεναρίου του, τον αινιγματικό Συνταγματάρχη Διογένη Βαρτάνη, στον χαρακτήρα, το στυλ και τη συνείδηση του Αντωνόπουλου. Η συνταγή αυτή εκτόξευσε την καριέρα του ηθοποιού.
Ο «Συνταγματάρχης Βαρτάνης» έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της ελληνικής τηλεόρασης, σε μια εποχή όπου η σειρά μάγευε εκατομμύρια τηλεθεατές. Ποιος 007 ή Άγιος ή ό,τι άλλο ξενόφερτο μπροστά στον ιδεολόγο, ήρωα, πατριώτη και ανορθόδοξο αξιωματικό Βαρτάνη. Η επιτυχία υπήρξε πρωτοφανής και χάρισε στον Αντωνόπουλο μια θέση ανάμεσα στις εμβληματικές φυσιογνωμίες της μικρής οθόνης.
Η αγάπη για το θέατρο
Παρά τη λαϊκή αποδοχή που γνώρισε μέσω της τηλεόρασης, ο ίδιος θεωρούσε πάντοτε το θέατρο ως τη μεγάλη του πατρίδα. Ερμήνευσε έργα των Ίψεν, Τσέχοφ, Σαρτρ, Πιραντέλο και Όσκαρ Ουάιλντ, συνεργάστηκε με κορυφαίους σκηνοθέτες και ηθοποιούς, ενώ άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του σε παραστάσεις που σημάδεψαν τη σύγχρονη ελληνική σκηνή. Ξεχωριστή θέση στην πορεία του κατέχει ο συγκλονιστικός μονόλογος «Μαρξ στο Σόχο», που γνώρισε τεράστια επιτυχία και ταυτίστηκε με την ώριμη καλλιτεχνική του περίοδο.
Παράλληλα, συμμετείχε σε τηλεοπτικές παραγωγές υψηλής ποιότητας, όπως οι «Πανθέοι» και η «Μαντάμ Σουσού», ενώ επί περισσότερες από τρεις δεκαετίες δίδαξε νέους ηθοποιούς, μεταφέροντας στις νεότερες γενιές την αγάπη του για το θέατρο και τη βαθιά του πίστη στην αξία της καλλιτεχνικής παιδείας.
Ο Άγγελος Αντωνόπουλος δεν υπήρξε απλώς ένας σπουδαίος ηθοποιός. Υπήρξε ένας άνθρωπος των γραμμάτων και της σκέψης. Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, έγραψε μυθιστορήματα και ποίηση, αναζητώντας πάντοτε τρόπους να εκφράσει τους υπαρξιακούς και κοινωνικούς προβληματισμούς του.
Με την εκδημία του κλείνει ένα σημαντικό κεφάλαιο της νεότερης ελληνικής θεατρικής ιστορίας. Όμως η παρουσία του παραμένει ζωντανή μέσα από τους ρόλους του, τις παραστάσεις του, τους μαθητές του και την αξιοπρέπεια με την οποία υπηρέτησε την τέχνη. Από τα Ταμπούρια του Πειραιά μέχρι τις μεγαλύτερες σκηνές της χώρας, ο Άγγελος Αντωνόπουλος διέγραψε μια πορεία που δικαιωματικά τον κατατάσσει ανάμεσα στις μεγάλες μορφές του ελληνικού θεάτρου.
Αντί επιλόγου και σε αντίθεση με άλλες ιστοσελίδες, σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε το αφιέρωμα της εκπομπής «Προσωπικά» που προβλήθηκε από την #ΕΡΤ1 στις 25 Φεβρουαρίου 2018. Η δημοσιογράφος Έλενα Κατρίτση επισκέφθηκε τον Άγγελο Αντωνόπουλο στο ησυχαστήριό του και συνομίλησαν εκ βαθέων αποκαλύπτοντας μνήμες, εικόνες και λόγια που καθόρισαν την πορεία του.
