ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Με στόχο συγκεκριμένες αποφάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης ξεκινούν οι επίσημες διαπραγματεύσεις της COP31 στην Τουρκία. Ωστόσο, το κλίμα παραμένει βαρύ. Οι διεθνείς προσπάθειες κινούνται με αργούς ρυθμούς, ενώ η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της διάσκεψης.
Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται μετά από μια χρονιά με ακραίους καύσωνες, φονικές πλημμύρες και σοβαρές φυσικές καταστροφές. Τα γεγονότα αυτά ενισχύουν την πίεση προς τις κυβερνήσεις για άμεση δράση. Παράλληλα, όμως, οι προηγούμενες διασκέψεις έχουν αφήσει πίσω τους δεσμεύσεις που δεν συνοδεύτηκαν πάντα από συγκεκριμένα μέτρα.
Από το Ντουμπάι στις περιορισμένες συμφωνίες
Στην COP28, που πραγματοποιήθηκε το 2023 στο Ντουμπάι, οι χώρες συμφώνησαν στην ανάγκη μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, όπως ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Ωστόσο, οι επόμενες σύνοδοι στο Αζερμπαϊτζάν και στη Βραζιλία δεν έφεραν την αναμενόμενη πρόοδο στη μείωση της χρήσης τους. Η περσινή διάσκεψη στη Βραζιλία κατέληξε σε συμβιβασμό για πρόσθετη χρηματοδότηση των ευάλωτων χωρών, ώστε να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε ότι η κλιματική κρίση εξελίσσεται ταχύτερα από τις προσπάθειες αντιμετώπισής της. Όπως ανέφερε, οι εκπομπές ρύπων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2025, ενώ τα τελευταία τέσσερα χρόνια ήταν τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί. Παράλληλα, επέκρινε τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων, επισημαίνοντας ότι συνεχίζουν να αποκομίζουν μεγάλα κέρδη ενώ οι κλιματικές καταστροφές πλήττουν ανθρώπους και οικονομίες.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Άντονι Αλμπανέζι, ζήτησε η COP31 να οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα. Έθεσε ως προτεραιότητες τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, τον εξηλεκτρισμό, την προστασία των ωκεανών και την πρόσβαση των ευάλωτων χωρών σε χρηματοδότηση. Η Τουρκία φιλοξενεί τη διάσκεψη, ενώ η Αυστραλία έχει αναλάβει την καθοδήγηση των διαπραγματεύσεων.
Η υπέρβαση του 1,5 βαθμού Κελσίου
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι ο κίνδυνος η παγκόσμια θερμοκρασία να ξεπεράσει το όριο του 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Το συγκεκριμένο όριο αποτελεί βασικό στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η υπέρβασή του είναι πλέον πιθανή. Γι’ αυτό οι κυβερνήσεις καλούνται να περιορίσουν ταχύτερα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να αλλάξουν τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας.
Η ενεργειακή κρίση και ο πόλεμος στο Ιράν
Την ίδια ώρα, ο πόλεμος στο Ιράν επηρεάζει τους ενεργειακούς σχεδιασμούς. Η σύγκρουση έχει οδηγήσει σε αυξήσεις στις διεθνείς τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου, αλλά και σε προϊόντα όπως τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα.
Οι ανατιμήσεις επιβαρύνουν τις οικονομίες και εντείνουν τη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια. Έτσι, οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών και στη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια.
Στη διάσκεψη συμμετέχει και ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν. Πριν αναχωρήσει από την Τεχεράνη, δήλωσε ότι θα συζητηθούν οι ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ που, όπως υποστήριξε, προκαλούν περιβαλλοντική καταστροφή.
Η απουσία των ΗΠΑ από την COP31
«Δεν χρειαζόμαστε περισσότερες υποσχέσεις, χρειαζόμαστε σχέδια», δήλωσε ο Τζον Κέρι, πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και πρώην ειδικός απεσταλμένος της αμερικανικής προεδρίας για το κλίμα.
Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της απουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών από τη φετινή διάσκεψη. Πρόκειται για τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που η Ουάσινγκτον δεν συμμετέχει, παρότι αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα σε ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μετά την Κίνα.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει την κλιματική αλλαγή «απάτη» και έχει προωθήσει πολιτικές που περιορίζουν την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών έργων. Παράλληλα, η κυβέρνησή του έχει καταργήσει κανονισμούς για τον περιορισμό των εκπομπών από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Η απουσία των ΗΠΑ δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια για διεθνή συνεννόηση. Το βασικό ζητούμενο της COP31 είναι πλέον να μετατραπούν οι προηγούμενες δεσμεύσεις σε εφαρμόσιμα μέτρα, πριν οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης γίνουν ακόμη πιο δύσκολα διαχειρίσιμες.
Με πληροφορίες από το Associated Press





