ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ – Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής σημαίας στη ναυτιλία εξαρτάται από την ισορροπία μεταξύ κόστους και ποιότητας. Παρότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό κύρος, συμμόρφωση με τα πρότυπα της ΕΕ και φορολογικό καθεστώς tonnage tax, αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνισμό από ανοικτά νηολόγια όπως το Παναμάς, τη Λιβερία και τις Νήσοι Μάρσαλ, που προσφέρουν χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη λειτουργική ευελιξία.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Τσουβαλάς, DMS in port and Shipping Adm. UWIST, Logistics Specialist Southern Maritime Corp.
Μια συζήτηση που διαρκεί πολλά χρόνια στον χώρο της ελληνικής ναυτιλίας είναι η ανάγκη αναβάθμισης του Ελληνικού Νηολογίου. Η ναυτιλία δεν είναι ένα προϊόν εξαγώγιμο. Είναι μια οικονομική δραστηριότητα. Αυτό όμως που μπορεί να είναι ένα προϊόν εξαγώγιμο είναι η ναυτιλιακή τεχνογνωσία.
Χωρίς αμφιβολία, πέραν της συμβολής στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, η αύξηση του αριθμού των πλοίων υπό ελληνική σημαία έχει και εθνική σημασία. Ο μεγάλος ελληνικός εμπορικός στόλος ενισχύει αποφασιστικά τη διαπραγματευτική θέση της χώρας μας στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις και συμβάλλει αποφασιστικά στην άμυνα της χώρας μας.
Και όμως η συζήτηση μοιάζει ατέρμονη, αφού όπως φαίνεται είναι δύσκολη η σύνθεση απόψεων και θέσεων μεταξύ των φορέων και του ελληνικού κράτους για την επίλυση βασικών ζητημάτων που αφορούν τις απαιτήσεις των εμπλεκομένων.
Οι πλοιοκτήτες από την πλευρά τους επιλέγουν σημαίες βάσει του κόστους λειτουργίας, των επιβαλλόμενων φόρων, της ευελιξίας επάνδρωσης, της ταχύτητας των διαδικασιών και της φήμης της σημαίας.
Ποιοτική σημαία, αλλά…
Η ελληνική σημαία είναι «ποιοτική» (White List), με tonnage tax, ενώ γίνονται προσπάθειες ψηφιοποίησης (niologio.gov.gr). Εστιάζει σε πλεονεκτήματα όπως η ΕΕ-συμμόρφωση και το κύρος, αλλά ανταγωνίζεται τα ανοιχτά μητρώα (FOC): Παναμάς, Λιβερία, Νήσοι Μάρσαλ — τα οποία κυριαρχούν λόγω χαμηλού κόστους και ευελιξίας.
Βέβαια, η ελληνική σημαία δεν μπορεί να γίνει σημαία ευκαιρίας. Έχει χαρακτήρα και ιστορία ενός ναυτικού έθνους. Όμως ο στόχος πρέπει να είναι η ισορροπία μεταξύ κόστους και ποιότητας.
Τα βασικά προβλήματα που υπάρχουν για την αύξηση του ελληνικού νηολογίου είναι:
- Διοικητικά, όπως το παλαιωμένο νομοθετικό πλαίσιο (ΝΔ 2687/1953), οι πολύπλοκες διαδικασίες και οι περιορισμοί αλλοδαπών ομίλων.
- Λειτουργικά, όπως η έλλειψη 24ωρης εξυπηρέτησης του νηολογίου, η ανεπαρκής ψηφιοποίηση και οι καθυστερήσεις στην έκδοση εγκριτικών πράξεων.
- Ανταγωνιστικότητα. Οικονομικοί παράγοντες όπως υψηλότερα κόστη σε σύγκριση με σημαίες ευκαιρίας, υψηλότερες εργοδοτικές εισφορές, περιορισμένα φορολογικά κίνητρα και περιορισμένη ευελιξία στη διαχείριση του προσωπικού.
Προτάσεις και εισηγήσεις υπάρχουν ένθεν κακείθεν, όμως επειδή δεν μπορούν όλοι οι εμπλεκόμενοι να έχουν και «τον σκύλο τους χορτάτο και την πίτα άθικτη», πρέπει να υπάρξει συνεννόηση και η βέλτιστη προσέγγιση σε πέντε βασικά ζητήματα.
Ανάλυση ζητημάτων
Ας δούμε λοιπόν εκτενώς τι διαπιστώνει η αγορά.
1. Διοικητικά:
Ψηφιακός μετασχηματισμός με ανάπτυξη ολοκληρωμένου e-νηολογίου και ψηφιοποίηση όλων των διαδικασιών.
Θεσμικές αλλαγές με ενίσχυση του ρόλου του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΝΕΕ), απλοποίηση διαδικασιών εγγραφής πλοίων και ταυτόχρονη αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου.
2. Οικονομικά:
Φορολογικές ελαφρύνσεις με προοδευτική μείωση του φορολογικού συντελεστή ανά τόνο, ειδικό φορολογικό καθεστώς για νεότευκτα πλοία, κίνητρα για πράσινες επενδύσεις, πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια και υποστήριξη επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες.
3. Διεθνικότητα:
Θεσμική εκπροσώπηση με ενίσχυση του ρόλου μας στον IMO, διμερείς συμφωνίες συνεργασίας και διεθνείς καμπάνιες προώθησης.
4. Τεχνολογική και Περιβαλλοντική Αναβάθμιση:
Καινοτομία, αξιοποίηση του EU Innovation Fund, ανάπτυξη πράσινων τεχνολογιών, εγκατάσταση συστημάτων εναλλακτικών καυσίμων και αναβάθμιση λιμενικών υποδομών.
5. Εργασιακά και Λειτουργικά Ζητήματα:
Κοινωνικός διάλογος, διαβούλευση με κοινωνικούς εταίρους, αναθεώρηση του εργασιακού πλαισίου με εξισορρόπηση συμφερόντων και συνεχή βελτίωση των εργασιακών συνθηκών. Κωδικοποίηση κανονισμών και απλοποίηση διαδικασιών.
Το σπουδαιότερο όλων είναι να υπάρξει Εθνική Στρατηγική η οποία να μην υπόκειται σε επιχειρηματικά συμφέροντα ούτε σε συντεχνιακά παράλογα, αλλά στον εξορθολογισμό της διαχείρισης και στην παροχή κινήτρων για όλους, πάντα μέσα στα πλαίσια των διεθνών οργανισμών και με βλέμμα στη νέα εποχή (γεωστρατηγικές ανακατατάξεις, νέοι εμπορικοί δρόμοι, νέα καύσιμα, AI τεχνολογία κ.λπ.).
Δείτε ακόμη:
Παγκόσμια Ημέρα Ναυτικού 2026: Τιμή στους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή τη ναυτιλία
