ΚΟΚΚΙΝΑ ΔΑΝΕΙΑ Νέους κανόνες για τα «κόκκινα» δάνεια και τη διαχείριση των οφειλών προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο να περιοριστούν οι υπέρογκες χρεώσεις, να διευκολυνθούν οι ρυθμίσεις και να ενισχυθεί η προστασία των δανειοληπτών.
Το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου και προβλέπει, μεταξύ άλλων, ανώτατα όρια στις συνολικές απαιτήσεις, υποχρεωτικό επανυπολογισμό οφειλών, πλαφόν 15% στις προκαταβολές για ρυθμίσεις και αυστηρότερες προϋποθέσεις πριν από έναν πλειστηριασμό.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, στόχος είναι να υπάρχουν σαφέστεροι κανόνες, μεγαλύτερη διαφάνεια και λύσεις που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών.
Πλαφόν στις οφειλές – Πώς θα υπολογίζονται τα χρέη
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η θέσπιση ανώτατου ορίου στη συνολική απαίτηση για δάνεια και πιστώσεις. Με βάση το σχέδιο, η οφειλή δεν θα μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ενώ για τις οφειλές αγροτών το όριο θα είναι το διπλάσιο.
Η ρύθμιση αφορά καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται στις τράπεζες ή έχουν μεταβιβαστεί σε funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).
Για παράδειγμα, αν κάποιος είχε λάβει δάνειο 100.000 ευρώ και η συνολική απαίτηση έχει φτάσει τις 500.000 ευρώ, το ανώτατο όριο, με βάση τον γενικό κανόνα του σχεδίου, θα είναι 300.000 ευρώ. Για αντίστοιχη οφειλή αγρότη, το όριο θα είναι 200.000 ευρώ.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για ορισμένες παλαιές οφειλές αγροτών, καθώς και για δάνεια πριν από το 1990, όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον υπολογισμό του αρχικού κεφαλαίου. Στη δεύτερη περίπτωση, το σχέδιο προβλέπει ότι η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 150% του ποσού που είχε διαμορφωθεί στην τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.
Αυτόματος επανυπολογισμός χωρίς αίτηση
Οι τράπεζες, τα funds και οι servicers θα υποχρεωθούν να επανυπολογίσουν τις οφειλές που εμπίπτουν στη ρύθμιση, μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Οι δανειολήπτες δεν θα χρειάζεται να υποβάλουν αίτηση για να γίνει ο επανυπολογισμός. Οι πιστωτές θα πρέπει να καταγράψουν το νέο υπόλοιπο, λαμβάνοντας υπόψη και τις καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τον οφειλέτη, εγγυητή ή τρίτο πρόσωπο.
Ωστόσο, το σχέδιο δεν προβλέπει επιστροφή χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί.
Τι αλλάζει για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι κατασχέσεις και πλειστηριασμοί θα μπορούν να προχωρούν μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό της οφειλής.
Σε περιπτώσεις όπου έχει ήδη δρομολογηθεί πλειστηριασμός, ο πιστωτής ή ο διαχειριστής του δανείου θα πρέπει να γνωστοποιήσει το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίσει ανάλογα τις ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Επιπλέον, προβλέπεται ότι τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό θα πρέπει να έχει κατατεθεί βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Στόχος είναι να δίνεται στον οφειλέτη πραγματική δυνατότητα διευθέτησης του χρέους πριν χάσει το ακίνητό του.
Προκαταβολή έως 15% για τις ρυθμίσεις
Το νομοσχέδιο αλλάζει και τους όρους των απευθείας διαπραγματεύσεων με τους servicers. Η προκαταβολή για μια διμερή ρύθμιση προβλέπεται να περιοριστεί στο 15% της οφειλής, αντί για υψηλότερα ποσοστά που εφαρμόζονταν σε ορισμένες περιπτώσεις.
Παράλληλα, θα υπάρχει δυνατότητα χαμηλότερης προκαταβολής όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσκολία, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.
Οι πιστωτές θα πρέπει επίσης να απαντούν σε αίτημα ρύθμισης μέσα σε τρεις μήνες, εφόσον ο οφειλέτης έχει καταθέσει πλήρη φάκελο. Η διαδικασία διαπραγμάτευσης θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες.
Η πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να βασίζεται στα πραγματικά εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του δανειολήπτη. Όπου είναι εφικτό, θα προβλέπονται δύο εναλλακτικές λύσεις, ενώ σε περίπτωση απόρριψης θα απαιτείται αιτιολόγηση.
Αν ο servicer δεν απαντήσει εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, το σχέδιο προβλέπει καταγραφή παράβασης, ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος και αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων μέχρι να δοθεί απάντηση.
Προστασία όσων τηρούν τη ρύθμισή τους
Ιδιαίτερη πρόβλεψη αφορά τους δανειολήπτες που εξυπηρετούν κανονικά μια ενεργή ρύθμιση. Όσο τηρούν τους συμφωνημένους όρους, δεν θα μπορούν να αντιμετωπίζουν καταγγελία της σύμβασης ή μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης από τον διαχειριστή της απαίτησης.
Σε περίπτωση παραβίασης των σχετικών υποχρεώσεων, το σχέδιο προβλέπει ακυρότητα των πράξεων, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του οφειλέτη και αντίστοιχη παράταση της ρύθμισης. Τα προβλεπόμενα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
Δικαίωμα ενημέρωσης για κάθε χρέωση
Οι οφειλέτες θα μπορούν να ζητούν δωρεάν αναλυτική κατάσταση της οφειλής τους, στην οποία θα περιλαμβάνονται η αρχική σύμβαση και οι τροποποιήσεις της, το ιστορικό πληρωμών, το κεφάλαιο, οι τόκοι, οι προμήθειες και οι λοιπές χρεώσεις.
Οι πιστωτές θα πρέπει να παρέχουν τα στοιχεία μέσα σε 45 ημέρες. Αν δεν ανταποκριθούν, προβλέπεται αναστολή του εκτοκισμού μέχρι να δοθεί πλήρης απάντηση.
Παράλληλα, οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν περισσότερα οικονομικά στοιχεία και πληροφορίες για τα χαρτοφυλάκια και τις επιδόσεις τους. Οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις προβλέπεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται στις αρχές του 2027, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιγράφεται στο σχέδιο.
Το τελικό πλαίσιο θα οριστικοποιηθεί μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και της νομοθετικής διαδικασίας. Μέχρι τότε, οι προβλέψεις αποτελούν μέρος του υπό επεξεργασία νομοσχεδίου και όχι μέτρα που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
