ΤΟ ΘΕΜΑ – Οι εφαρμογές παρακολούθησης διατροφής κερδίζουν ολοένα και περισσότερους χρήστες παγκοσμίως, καθώς υπόσχονται καλύτερη οργάνωση των γευμάτων, απώλεια βάρους και υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών.
Επιμέλεια: Θεμιστοκλής Αλυφαντής
Έρευνα του Associated Press (AP) αναδεικνύει ότι τα στοιχεία «παιχνιδοποίησης» (gamification), τα οποία χρησιμοποιούν πολλές από αυτές τις πλατφόρμες για να διατηρούν το ενδιαφέρον των χρηστών, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία και να ενισχύσουν προβληματικές διατροφικές συμπεριφορές.
Οι πράσινες και κόκκινες ενδείξεις, τα «μετάλλια», οι πόντοι, οι ειδοποιήσεις και οι συνεχόμενες επιβραβεύσεις έχουν περάσει εδώ και χρόνια από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια στις εφαρμογές καθημερινής χρήσης. Το ίδιο μοντέλο ακολουθούν και δημοφιλείς εφαρμογές όπως οι MyFitnessPal και Noom, οι οποίες επιδιώκουν να ενθαρρύνουν τη συνέπεια των χρηστών στην καταγραφή γευμάτων και θερμίδων.
Ωστόσο, η ψυχολόγος κ. Ιζαμπέλα Άντερμπεργκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Flinders της Αδελαΐδας στην Αυστραλία, προειδοποιεί ότι η συνεχής καταμέτρηση θερμίδων μπορεί να ενισχύσει συμπεριφορές που σχετίζονται με τη δυσμορφία σώματος και τις διαταραχές πρόσληψης τροφής.
«Δεν θα επηρεαστούν όλοι οι χρήστες με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν όμως παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο. Γι’ αυτό απαιτείται προσοχή», τονίζει.
Χρήσιμα εργαλεία, όταν χρησιμοποιούνται σωστά
Παρά τις επιφυλάξεις, η κ. Άντερμπεργκ αναγνωρίζει ότι οι εφαρμογές έχουν σημαντική χρησιμότητα.
Σύμφωνα με επαγγελματίες υγείας που συμμετείχαν στην έρευνά της, αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για τον προγραμματισμό γευμάτων σε ανθρώπους που ζουν με χρόνιες παθήσεις, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη. Παράλληλα, εφαρμογές φυσικής δραστηριότητας υπενθυμίζουν στους χρήστες να κινούνται περισσότερο μέσα στην ημέρα.
Η καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας από την Τζώρτζια των ΗΠΑ κ. Άντζελα Ντρούρι χρησιμοποιεί εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια εφαρμογές όπως οι MyFitnessPal, Weight Watchers, Lose It και σήμερα τη Nourish, η οποία καλύπτεται από την ασφαλιστική της εταιρεία και συνδυάζει εξετάσεις αίματος με εβδομαδιαίες συνεδρίες με διαιτολόγο.
Όπως αναφέρει, οι εφαρμογές τη βοήθησαν να παρακολουθεί την πρόσληψη πρωτεϊνών, λιπαρών, υδατανθράκων και θερμίδων, ενώ πολλές φορές την απέτρεψαν από την κατανάλωση ιδιαίτερα θερμιδογόνων τροφών.
Παραδέχεται, όμως, ότι οι συνεχείς ειδοποιήσεις, όπως η υπενθύμιση πως δεν έχει καταγράψει ακόμη το μεσημεριανό της γεύμα, δημιουργούν αρκετές φορές την αίσθηση ότι η εφαρμογή την «επιπλήττει».
Οι ειδικοί προειδοποιούν για μη ρεαλιστικούς στόχους
Οι περισσότερες εφαρμογές ζητούν από τον χρήστη να καταχωρίσει στοιχεία όπως ηλικία, ύψος, βάρος και επίπεδο φυσικής δραστηριότητας. Στη συνέχεια προτείνουν ημερήσιο στόχο θερμίδων ή μακροθρεπτικών συστατικών και χρησιμοποιούν πόντους, εικονικά παράσημα και επιβραβεύσεις για να διατηρούν ενεργό τον χρήστη.
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) υπενθυμίζουν ότι οι ενεργειακές ανάγκες διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο και η φυσική δραστηριότητα.
Η συμπεριφορική ψυχολόγος κ. Κόρτνεϊ Σίμπσον είναι διευθύντρια του τμήματος διατροφικών διαταραχών στα Evidence-Based Treatment Centers of Seattle. Στο πλαίσιο της έρευνας μίλησε στο ΑΡ επισημαίνοντας ότι ορισμένες εφαρμογές προτείνουν υπερβολικά χαμηλές θερμιδικές προσλήψεις για ενήλικες.
Όπως εξηγεί, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση, ενοχές και επεισόδια υπερφαγίας, καθώς οι χρήστες αδυνατούν να τηρήσουν μη ρεαλιστικούς στόχους.
«Το πρόβλημα δεν είναι η παιχνιδοποίηση από μόνη της, αλλά το τι ακριβώς προωθεί», σημειώνει χαρακτηριστικά.
«Ακούστε το σώμα σας»
Οι ειδικοί καλούν τους χρήστες να αντιμετωπίζουν με κριτική σκέψη τις οδηγίες των εφαρμογών και να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στα σήματα που στέλνει το ίδιο τους το σώμα.
Η κ. Ιζαμπέλα Άντερμπεργκ επισημαίνει ότι όσοι θεωρούν πως η συνεχής απώλεια βάρους αποτελεί μοναδικό δείκτη υγείας είναι πιθανότερο να χρησιμοποιήσουν καταχρηστικά τις εφαρμογές, μετατρέποντας την καταμέτρηση θερμίδων σε εμμονή.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η κ. Κόρτνεϊ Σίμπσον υπογραμμίζει ότι η διατήρηση υγιών συνηθειών απαιτεί ρεαλιστικούς και βιώσιμους στόχους και όχι πρόσκαιρες ή ακραίες δίαιτες.
Η κ. Άντζελα Ντρούρι συνοψίζει το βασικό συμπέρασμα της προσωπικής της εμπειρίας: «Τελικά έμαθα ότι δεν μπορείς να στερήσεις από τον εαυτό σου την τροφή για να αποκτήσεις το σώμα που ονειρεύεσαι».
Κάθε δέκα ημέρες
Η ΗΜΕΡΑ, η εφημερίδα
που μιλά με τη φωνή του μυαλού σας
παρουσιάζει μία ξεχωριστή περιοδική ψηφιακή έκδοση με ειδικά θέματα:
