ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ – Η ελληνική γλώσσα αποτελεί βασικό φορέα σκέψης, επιστημονικής έκφρασης και πολιτισμικής ταυτότητας. Το άρθρο εξετάζει αν η υποχρεωτική χρήση της αγγλικής σε ελληνικά συνέδρια ενισχύει τη διεθνοποίηση ή οδηγεί σε γλωσσική μονοκρατορία.
Άρθρο της Κατερίνας Κουβουτσάκη, Φιλολόγου Κλασικής Φιλολογίας
Η επικράτηση της αγγλικής ως γλώσσας της διεθνούς επιστήμης είναι μια πραγματικότητα που κανείς δεν αμφισβητεί. Η γνώση της αποτελεί πολύτιμο εφόδιο για κάθε νέο επιστήμονα και προϋπόθεση συμμετοχής στον παγκόσμιο ακαδημαϊκό διάλογο.
Όταν όμως η χρήση της μετατρέπεται σε υποχρεωτική επιλογή ακόμη και σε ελληνικά συνέδρια ή σε επιστημονικές συναντήσεις όπου όλοι οι συμμετέχοντες είναι ελληνόφωνοι, τότε δεν υπηρετείται η διεθνοποίηση της γνώσης αλλά μια ιδιότυπη γλωσσική μονοκρατορία.
Η γλώσσα δεν είναι ουδέτερο εργαλείο επικοινωνίας. Είναι ο φορέας της σκέψης, της λογικής και της πολιτισμικής ταυτότητας ενός λαού. Ο Βιτγκενστάιν είχε επισημάνει ότι «τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου».
Εισηγήσεις… αγγλομάθειας
Όταν ένας νέος επιστήμονας εκπαιδεύεται να σκέφτεται εξαρχής σε μια ξένη γλώσσα, δεν αλλάζει μόνο το λεξιλόγιό του· αλλάζει σταδιακά και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνει τις έννοιες και διατυπώνει τον επιστημονικό του λόγο. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ελληνικών πανεπιστημίων όπου Έλληνες εισηγητές παρουσιάζουν τις εργασίες τους στα αγγλικά μπροστά σε αποκλειστικά ελληνικό ακροατήριο.
Αντίστοιχα, μεταπτυχιακές εργασίες συγγράφονται στα αγγλικά χωρίς να υπάρχει καμία διεθνής απαίτηση, ενώ στην καθημερινή πανεπιστημιακή ζωή όροι όπως feedback, workshop, abstract, framework και peer review αντικαθιστούν σχεδόν ολοκληρωτικά τις ελληνικές αποδόσεις τους.
Η λανθασμένη αντίληψη
Έτσι καλλιεργείται η λανθασμένη εντύπωση ότι η ελληνική γλώσσα αδυνατεί να εκφράσει τη σύγχρονη επιστήμη. Κι όμως, η ίδια, η διεθνής επιστημονική ορολογία μαρτυρεί το αντίθετο. Λέξεις όπως analysis, synthesis, diagnosis, hypothesis, theorem, biology, philosophy και χιλιάδες ακόμη έχουν ελληνική καταγωγή.
Η γλώσσα του Ομήρου, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και του Ιπποκράτη δεν μπορεί να θεωρείται ανεπαρκής για να εκφράσει τη σύγχρονη γνώση, όταν επί αιώνες αποτέλεσε τη μήτρα της επιστημονικής σκέψης.
Η ιστορική εμπειρία αποδεικνύει ότι οι γλώσσες που παραμένουν ζωντανές είναι εκείνες που συνεχίζουν να δημιουργούν. Η ελληνική δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην πολιτιστική κληρονομιά, αλλά να χρησιμοποιείται ως ενεργό εργαλείο παραγωγής νέας γνώσης, επιστημονικών εννοιών και σύγχρονου προβληματισμού.
Τι συμβαίνει σε άλλες χώρες
Αξίζει να παρατηρήσουμε και τι συμβαίνει αλλού. Στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιταλία ή στην Ισπανία, τα περισσότερα εθνικά επιστημονικά συνέδρια διεξάγονται στη μητρική γλώσσα. Η αγγλική χρησιμοποιείται όταν το επιβάλλει ο διεθνής χαρακτήρας της διοργάνωσης και όχι ως ένδειξη ακαδημαϊκού κύρους.
Η γλωσσική αυτοπεποίθηση αποτελεί στοιχείο πολιτιστικής ωριμότητας και όχι απομόνωσης. Η εκπαίδευση οφείλει να διαμορφώνει επιστήμονες που θα επικοινωνούν άριστα στα αγγλικά, αλλά θα μπορούν με την ίδια ευχέρεια να διδάσκουν, να ερευνούν και να δημιουργούν στα ελληνικά.
Η υπεράσπιση της ελληνικής γλώσσας δεν είναι πράξη εσωστρέφειας ούτε άρνηση της διεθνούς συνεργασίας. Είναι πράξη παιδείας, πολιτισμού και πνευματικής ελευθερίας. Μια χώρα που εγκαταλείπει τη γλώσσα της στην επιστήμη κινδυνεύει, αργά αλλά σταθερά, να απολέσει όχι μόνο την πολιτισμική της συνέχεια, αλλά και την αυτονομία της σκέψης της.
Αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερα άρθρα της κ. Κατερίνας Κουβουτσάκη στην «ΗΜΕΡΑ»
μπορείτε να κάνετε ένα κλικ εδώ.
Διαβάστε ακόμη:
Ελληνική γλώσσα: Η διαχρονική δύναμη που διαμόρφωσε τον ελληνικό πολιτισμό
Κι άλλη ελληνική επιγραφή σε ψηφιδωτό στην Μικρά Ασία: «Να σκάσουν οι φθονεροί»
Πριν από κάθε αριθμό υπάρχει μια λέξη: Η αδιάρρηκτη σχέση της ελληνικής γλώσσας με τα μαθηματικά
Η Ελληνική Γλώσσα σε Κίνδυνο: Η αξία της ελληνοφωνίας και η ανάγκη σωστής διδασκαλίας
