ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ – Η αιολική ενέργεια επιστρέφει στη ναυτιλία με συστήματα που περιορίζουν την κατανάλωση καυσίμων και τις εκπομπές ρύπων, με δυνητική εξοικονόμηση έως 25%.
Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Γ. Τσουβαλάς, DMS in port and Shipping Adm. UWIST, Logistics Specialist Southern Maritime Corp.
Η αιολική ενέργεια επιστρέφει στη σύγχρονη ναυτιλία με προηγμένα συστήματα υποβοήθησης πρόωσης. Εξοικονόμηση καυσίμων έως 25%, περιορισμός εκπομπών και ταχεία ανάπτυξη μιας νέας αγοράς.
Η δύναμη του ανέμου επιστρέφει στην εμπορική ναυτιλία, αυτήν τη φορά με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας. Περισσότερα από εκατό μεγάλα εμπορικά πλοία διαθέτουν ήδη συστήματα αιολικής υποβοήθησης πρόωσης. Επιπλέον, ο αριθμός τους θα μπορούσε να φτάσει τα 200 μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Διεθνής Ένωση Αιολικής Πρόωσης Πλοίων (International Windship Association – IWSA) εξέδωσε σχετική μελέτη τον Ιούνιο του 2026, Σύμφωνα με το περιεχόμενό της, ο αριθμός των πλοίων με αυτήν την τεχνολογία είχε ξεπεράσει τα εκατό. Ενώ τον Μάιο του 2022 ήταν μόλις 21. Η εξέλιξη αποτυπώνει την αυξανόμενη επενδυτική κινητικότητα γύρω από λύσεις που περιορίζουν την κατανάλωση συμβατικών καυσίμων και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Τα πλοία αυτά αντιπροσωπεύουν συνολική μεταφορική ικανότητα άνω των 5 εκατομμυρίων τόνων και διαθέτουν περισσότερα από 230 επιμέρους συστήματα αιολικής πρόωσης. Με βάση τα στοιχεία της IWSA, η συγκεκριμένη τεχνολογία συνεισφέρει στη μείωση εκπομπών που υπερβαίνει τους 100.000 τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.
Πώς λειτουργεί η αιολική πρόωση στα πλοία
Τον Σεπτέμβριο του 2022, το βασικό θέμα του περιοδικού “Logistics & Management” αναφερόταν στις έξι καινοτομίες που θα απογειώσουν τα Logistics. Σε αυτό το θέμα, έγινε αναφορά σε αυτήν την εδώ την καινοτομία.
Ειδικότερα, τα συστήματα υποβοήθησης πρόωσης από τον άνεμο, γνωστά ως Wind-Assisted Propulsion Systems (WAPS), αξιοποιούν την αιολική ενέργεια για να μειώσουν το έργο που απαιτείται από την κύρια μηχανή. Δεν αντικαθιστούν κατ’ ανάγκη τη συμβατική πρόωση, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά, περιορίζοντας την κατανάλωση καυσίμων όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες.
Μία από τις χαρακτηριστικότερες εφαρμογές είναι οι κύλινδροι Flettner. Πρόκειται για μεγάλες κατακόρυφες κυλινδρικές κατασκευές που περιστρέφονται με ηλεκτροκινητήρες. Η ροή του αέρα γύρω από τον περιστρεφόμενο κύλινδρο δημιουργεί, μέσω του φαινομένου Magnus, αεροδυναμική δύναμη η οποία μπορεί να συμβάλει στην προώθηση του πλοίου.
Μια άλλη λύση είναι τα άκαμπτα ιστία, τα οποία λειτουργούν σαν μεγάλα αεροδυναμικά πτερύγια. Η γωνία τους προσαρμόζεται ανάλογα με τον άνεμο, ώστε να παράγεται ωφέλιμη δύναμη. Παράλληλα, αναπτύσσονται συστήματα ιστίων με αναρρόφηση αέρα, τα οποία βελτιώνουν την αεροδυναμική απόδοση.
Η λειτουργία τους υποστηρίζεται από ψηφιακά συστήματα ελέγχου που λαμβάνουν υπόψη την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου, την ταχύτητα του πλοίου και τις συνθήκες πλου. Έτσι, η απόδοση μπορεί να βελτιστοποιείται χωρίς να απαιτείται κατ’ ανάγκη πρόσθετο πλήρωμα.
Εξοικονόμηση καυσίμων έως 25%
Επιπλέον, το οικονομικό όφελος αποτελεί βασικό κίνητρο για την υιοθέτηση της αιολικής πρόωσης. Τα καύσιμα συνιστούν σημαντική λειτουργική δαπάνη για τις ναυτιλιακές εταιρείες, επομένως ακόμη και μια μερική μείωση της κατανάλωσης μπορεί να έχει ουσιαστική επίδραση στο κόστος ενός ταξιδιού.
Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τον νορβηγικό νηογνώμονα DNV, πλοιοκτήτες και διαχειρίστριες εταιρείες έχουν αναφέρει εξοικονόμηση καυσίμων της τάξης του 4,5% έως 9% από τη χρήση συστημάτων WAPS. Υπό ευνοϊκές προϋποθέσεις, η δυνητική εξοικονόμηση μπορεί να φτάσει το 25%, ανάλογα με τον σχεδιασμό και τα χαρακτηριστικά του πλοίου και της εγκατάστασης.
Ωστόσο, η πραγματική απόδοση δεν είναι σταθερή. Επηρεάζεται από τη διαδρομή, την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου, την ταχύτητα πλεύσης και τον τύπο του συστήματος. Για τον λόγο αυτό, ο συνδυασμός αιολικής πρόωσης και ψηφιακής πρόγνωσης καιρού αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον σχεδιασμό των δρομολογίων.
Δεξαμενόπλοια και bulk carriers στην πρώτη γραμμή
Ταυτόχρονα, η τεχνολογία εξαπλώνεται σε διαφορετικές κατηγορίες εμπορικών πλοίων, με τα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά μεταφοράς χύδην φορτίου να συγκαταλέγονται στους πρωτοπόρους.
Στα στοιχεία της IWSA περιλαμβάνονται 37 δεξαμενόπλοια και 24 bulk carriers, τα οποία μεταφέρουν φορτία όπως σιδηρομετάλλευμα, άνθρακα και σιτηρά. Επιπλέον, 24 πλοία μεταφοράς οχημάτων και επιβατηγά-οχηματαγωγά, καθώς και 19 πλοία γενικού φορτίου, αξιοποιούν αντίστοιχες τεχνολογίες.
Η εγκατάσταση συστημάτων αιολικής υποβοήθησης δεν αφορά αποκλειστικά στα νεότευκτα πλοία. Ορισμένες λύσεις μπορούν να προστεθούν και σε πλοία που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, διευρύνοντας τις επιλογές των πλοιοκτητών για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Από τα 100 στα 200 πλοία μέσα σε έναν χρόνο
Η IWSA εκτιμά ότι η ανάπτυξη της αγοράς θα συνεχιστεί. Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης, Γκάβιν Άλραϊτ (Gavin Allwright), έχει επισημάνει τη σημασία των δοκιμών σε πραγματικές συνθήκες και της ανεξάρτητης επαλήθευσης των αποτελεσμάτων, καθώς ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πλοιοκτητών στις νέες τεχνολογίες.
Με βάση την εκτίμηση που διατυπώθηκε τον Ιούνιο του 2026, ο αριθμός των μεγάλων εμπορικών πλοίων με εγκατεστημένα συστήματα αιολικής πρόωσης θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 200 μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Μακροπρόθεσμα, ο κλάδος επιδιώκει την επέκταση της τεχνολογίας σε 1.000 πλοία και περισσότερα.
Η πορεία αυτή εξαρτάται από την οικονομική βιωσιμότητα των εγκαταστάσεων, τις επιδόσεις τους σε πραγματικές συνθήκες και τη δυνατότητα ενσωμάτωσής τους στον σχεδιασμό των πλοίων και των δρομολογίων.
Η αιολική πρόωση δεν αποτελεί αυτόνομη λύση για όλες τις ενεργειακές ανάγκες της ναυτιλίας. Συνιστά, όμως, μια τεχνολογική επιλογή που συνδυάζει την παραδοσιακή αξιοποίηση του ανέμου με τη σύγχρονη μηχανική και τα ψηφιακά συστήματα, προσφέροντας στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις ένα ακόμη εργαλείο για τον περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων και των εκπομπών.
