ΑΝΑΛΥΣΗ – Η μεγαλύτερη επίθεση drones κατά της Μόσχας αναδεικνύει τη νέα μορφή του πολέμου και τα κρίσιμα διδάγματα για την ελληνική άμυνα
Γράφει ο αντιστράτηγος ε.α Κωνσταντίνος Τσιρίδης Επίτιμος Διευθυντής Διαβιβάσεων ΓΕΣ, Msc in Electrical Engineering, Msc in Systems Engineering, NΑΤΟ Defence College.
Η επίθεση εκδηλώθηκε τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Σεπτεμβρίου 2026 και χαρακτηρίστηκε από τις ρωσικές αρχές ως η μεγαλύτερη επίθεση drones που έχει δεχθεί μέχρι σήμερα η Μόσχα.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο της ρωσικής πρωτεύουσας, περίπου 450 UAV κατευθύνονταν προς τη Μόσχα, ενώ η ευρύτερη επιχείρηση επεκτάθηκε σε πολλές περιοχές της Ρωσίας.
Η αναφορά σε περισσότερα από 1.600 UAV αφορά στον ευρύτερο αριθμό αναχαιτίσεων που ανακοίνωσε η ρωσική πλευρά και όχι 1.600 drones που κατευθύνονταν αποκλειστικά εναντίον της Μόσχας.
Ισχυρή πίεση
Παρά τη μεγάλη κινητοποίηση της ρωσικής αεράμυνας, μέρος της επίθεσης διείσδυσε στην αμυντική περίμετρο. Το διυλιστήριο πετρελαίου της Μόσχας επλήγη και υπέστη ζημιές. Επίσης, καταγράφηκαν ανθρώπινες απώλειες και τραυματισμοί στην ευρύτερη περιοχή.
Το γεγονός ότι στόχοι προσβλήθηκαν παρά τον μεγάλο αριθμό αναχαιτίσεων καταδεικνύει το πρόβλημα που προκαλεί η μαζική χρήση μέσων βαθιάς κρούσης ακόμη και σε ένα περιβάλλον ισχυρής αεράμυνας.
Ποια συστήματα χρησιμοποίησε η ΟυκρανίαΙδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολυμορφία του πακέτου κρούσης. Συγκεκριμένα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε ότι στην ευρύτερη επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν δέκα ουκρανικά συστήματα:
- FP-1,
- RZ-100,
- MICH-2000,
- Palianytsia,
- Vendetta,
- Liutyi,
- Bars,
- Flamingo,
- Sichen και
- Pelican.
Αδιαμφισβήτητα, η αναφορά πρέπει να διαβαστεί προσεκτικά: Πρόκειται για συνδυασμό διαφορετικών ουκρανικών όπλων μακρού πλήγματος και όχι αποκλειστικά για δέκα τύπους UAV. Επίσης, δεν έχει δημοσιοποιηθεί αξιόπιστη αντιστοίχιση κάθε τύπου με συγκεκριμένο στόχο.
Ιδιαίτερα, για το πλήγμα στο διυλιστήριο της Μόσχας, ουκρανικές πηγές και η κατασκευάστρια εταιρεία απέδωσαν ιδιαίτερο ρόλο στα FP-1. Ανέφεραν πλήγματα σε μονάδες επεξεργασίας. Η ακριβής έκταση των ζημιών και οι ισχυρισμοί περί πλήρους διακοπής λειτουργίας χρειάζονται ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Η επιχειρησιακή σημασία βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την ετερογένεια. Αντί για ένα single–platform attack, διαμορφώνεται η λογική ενός heterogeneous strike package: διαφορετικά μέσα, με διαφορετικά χαρακτηριστικά πτήσης, ταχύτητας, ίχνους και ενδεχομένως διαφορετικές διαδρομές προσέγγισης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέσα στην ίδια ευρύτερη επιχείρηση. Αυτό αυξάνει σημαντικά την πολυπλοκότητα του προβλήματος για την αεράμυνα.
Τι σημαίνει στρατιωτικά η επίθεση
Εν τω μεταξύ, ίσως αυτό είναι σημαντικότερο από τον ίδιο τον αριθμό των drones. Η Ουκρανία βρίσκεται επί χρόνια υπό συστηματικές ρωσικές επιθέσεις εναντίον ενεργειακών υποδομών, αμυντικών εγκαταστάσεων και παραγωγικών δυνατοτήτων. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να μπορεί και να συγκεντρώνει διαφορετικά εγχώρια συστήματα. Έτσι, εκτελεί επιχειρήσεις βαθιάς κρούσης μεγάλης κλίμακας.
Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ρωσικοί βομβαρδισμοί είναι αναποτελεσματικοί. Δείχνει ότι η βιομηχανική ανθεκτικότητα αποτελεί πλέον μέρος της στρατιωτικής ισχύος.
Ταυτόχρονα, η δυνατότητα διασποράς της παραγωγής, αναπλήρωσης των απωλειών, αλλαγής σχεδιάσεων και λογισμικού και γρήγορης μετάβασης από την επιχειρησιακή εμπειρία στη νέα έκδοση ενός συστήματος αποκτά στρατηγική αξία.
Επομένως, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο πόσα drones διαθέτει μια χώρα στις αποθήκες της, αλλά:
- πόσα μπορεί να παράγει ανά μήνα,
- πόσο γρήγορα μπορεί να αντικαταστήσει όσα καταναλώνονται και
- πόσο γρήγορα μπορεί να τα τροποποιήσει όταν ο αντίπαλος αναπτύξει αποτελεσματικά αντίμετρα.
Ποια είναι τα βασικά διδάγματα για την Ελλάδα
Το πρώτο δίδαγμα είναι ότι δεν αρκεί η απόκτηση μεγάλου αριθμού μη επανδρωμένων πλατφορμών για τη δημιουργία πραγματικής στρατιωτικής ισχύος.
Συγκεκριμένα, το κρίσιμο είναι η ένταξή τους σε ένα ολοκληρωμένο και δικτυωμένο σύστημα επιχειρήσεων. Σ’ αυτό αισθητήρες, ηλεκτρονικός πόλεμος, C4ISR, τεχνητή νοημοσύνη και επανδρωμένες και μη επανδρωμένες πλατφόρμες λειτουργούν συνδυαστικά. Επομένως, η υπεροχή, δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό ή την τεχνολογική ποιότητα των μέσων, αλλά από την ικανότητα μιας δύναμης:
- να τα διασυνδέει,
- να τα συντονίζει και
- να μετατρέπει τις επιμέρους δυνατότητές τους σε συνολικό επιχειρησιακό αποτέλεσμα.
Το δεύτερο δίδαγμα αφορά την κλίμακα και τη δυνατότητα διατήρησης της στρατιωτικής ισχύος στον χρόνο.
Δηλαδή, σε μια σύγκρουση υψηλής έντασης δεν αρκεί η ύπαρξη προηγμένων πρωτοτύπων ή περιορισμένου αριθμού εξαιρετικά ικανών συστημάτων. Καθοριστική γίνεται η δυνατότητα γρήγορης μετάβασης από την ανάπτυξη στη σειριακή παραγωγή και από τη σειριακή παραγωγή στη μαζική επιχειρησιακή αξιοποίηση.
Πράγματι, η πραγματική ισχύς μιας χώρας θα εξαρτάται ολοένα περισσότερο όχι μόνο από το απόθεμα με το οποίο εισέρχεται σε μια κρίση, αλλά και από την ικανότητά της:
- να αναπληρώνει τις απώλειες,
- να αυξάνει την παραγωγή και
- να αναγεννά τις επιχειρησιακές της δυνατότητες όσο η σύγκρουση εξελίσσεται.
Το τρίτο δίδαγμα αφορά στη βιομηχανική ανθεκτικότητα ως συστατικό της αποτροπής και της στρατιωτικής ισχύος.
Αυτό σημαίνει ότι η αμυντική παραγωγή δεν μπορεί να θεωρείται πλέον μια δραστηριότητα που βρίσκεται πίσω από το πεδίο της μάχης. Σε έναν πόλεμο μεγάλης διάρκειας μετατρέπεται η ίδια σε μέρος της επιχειρησιακής εξίσωσης. Συνεπώς, η Ελλάδα χρειάζεται παραγωγική βάση που να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί υπό πίεση, με διασπορά κρίσιμων δυνατοτήτων, εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού, πρόσβαση σε κρίσιμα εξαρτήματα και δυνατότητα ταχείας αύξησης της παραγωγής.
Πλέον, η ικανότητα μιας χώρας:
- να απορροφά πλήγματα και ταυτόχρονα να συνεχίζει να παράγει,
- να αναπληρώνει και να εξελίσσει τα συστήματά της
αποτελεί μέρος της στρατηγικής της ανθεκτικότητας.
Το τέταρτο δίδαγμα αφορά στην οικονομία της άμυνας.
Με άλλα λόγια, η μαζική χρήση χαμηλού κόστους μη επανδρωμένων πλατφορμών δημιουργεί ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί βιώσιμα μόνο με περιορισμένο αριθμό ακριβών αντιαεροπορικών πυραύλων.
Έτσι, απαιτείται πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική άμυνας, στην οποία διαφορετικά μέσα αντιμετώπισης —ηλεκτρονικός πόλεμος, soft-kill και hard-kill δυνατότητες, αναχαιτιστικές μη επανδρωμένες πλατφόρμες και, σταδιακά, συνεργατικά αναχαιτιστικά σμήνη(counter-swarms) μη επανδρωμένων πλατφορμών— χρησιμοποιούνται ανάλογα με την απειλή.
Επομένως, η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία δείχνει ότι η επανάσταση των μη επανδρωμένων συστημάτων δεν αφορά απλώς στην εμφάνιση ενός νέου τύπου όπλου. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διατηρείται και αναγεννάται η στρατιωτική ισχύς.
Συνεπώς για την Ελλάδα, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσες μη επανδρωμένες πλατφόρμες πρέπει να αποκτήσει, αλλά πώς θα δημιουργήσει ένα στρατιωτικό και παραγωγικό σύστημα ικανό να πολεμά, να μαθαίνει, να αναπληρώνει απώλειες και να προσαρμόζεται σε μια παρατεταμένη σύγκρουση.
