ΒΙΒΛΙΟ – Νέα στοιχεία του Κέιμπριτζ συνδέουν την ανάγνωση με καλύτερη μνήμη, προσοχή και ψυχική ευεξία σε διαφορετικές ηλικίες
Επιμέλεια: Άννα Περπερίδου
Η ανάγνωση για ευχαρίστηση συνδέεται με καλύτερες γνωστικές επιδόσεις και μεγαλύτερη ψυχική ευεξία.
Παράλληλα, νέα ανασκόπηση ερευνητών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ εξετάζει τα οφέλη της ανάγνωσης σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Psychological Medicine”.
Ωστόσο, οι ερευνητές υπογραμμίζουν μια αντίφαση της εποχής. Η επιστημονική τεκμηρίωση για τα οφέλη ενισχύεται. Όμως, η συχνότητα ανάγνωσης μειώνεται.
Τι συμβαίνει στα παιδιά
Ιδιαίτερο βάρος δίνει η ανασκόπηση στην παιδική ηλικία και την εφηβεία. Μελέτη περισσότερων από δέκα χιλιάδες νέους συνέδεσε την πρώιμη ανάγνωση με καλύτερη προσοχή, μνήμη και εκτελεστικές λειτουργίες.
Επιπλέον, οι νέοι αναγνώστες εμφάνισαν καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις και λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας. Παράλληλα, ανέφεραν περισσότερο ύπνο και λιγότερο χρόνο μπροστά στις οθόνες.
Επίσης, οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα από απεικονίσεις εγκεφάλου. Τα ευρήματα συνέδεσαν την πρώιμη ανάγνωση με διαφορές στη δομή του εγκεφάλου.
Η ανάγνωση δεν αφορά μόνο στη γλώσσα
Η σχέση της ανάγνωσης με τις γλωσσικές δεξιότητες θεωρείται αναμενόμενη. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ευρύτερη σύνδεση με γνωστικές λειτουργίες. Αυτές περιλαμβάνουν τη μνήμη, την προσοχή και τον εκτελεστικό έλεγχο.
Επομένως, τα οφέλη μπορούν να επηρεάζουν και άλλες μορφές μάθησης. Η σχέση αυτή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις επιδόσεις γραμματισμού.
Τι σημαίνει για τους ενήλικες
Μάλιστα, η ανάγνωση μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά και στην ενήλικη ζωή. Έρευνες τη συνδέουν με χαμηλότερο στρες, καλύτερη χαλάρωση και μεγαλύτερη ενσυναίσθηση.
Ταυτόχρονα, η ανάγνωση μυθοπλασίας μπορεί να ενισχύσει τη συγκέντρωση και την αίσθηση κοινωνικής σύνδεσης. Έρευνα της The Queen’s Reading Room ανέφερε ότι πέντε λεπτά ανάγνωσης μείωσαν το στρες σχεδόν κατά 20%.
Το συγκεκριμένο εύρημα προέρχεται από έρευνα της συγκεκριμένης φιλανθρωπικής οργάνωσης. Δεν αποτελεί από μόνο του καθολική απόδειξη για κάθε μορφή ανάγνωσης.
Η σχέση με τη γνωστική έκπτωση
Επιπλέον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Μελέτη στο “JAMA” παρακολούθησε 801 ηλικιωμένους χωρίς άνοια κατά την έναρξη. Η συχνότερη συμμετοχή σε γνωστικά διεγερτικές δραστηριότητες συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, κάθε μονάδα αύξησης στη συνολική βαθμολογία γνωστικής δραστηριότητας συνδέθηκε με 33% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ. Η μέτρηση περιλάμβανε πολλές δραστηριότητες, μεταξύ αυτών την ανάγνωση εφημερίδων, περιοδικών και βιβλίων.
Επομένως, το 33% δεν αφορά αποκλειστικά στην ανάγνωση βιβλίων.
Μια σημαντική επιφύλαξη από την επιστήμη
Οι ερευνητές του Κέιμπριτζ επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της διαθέσιμης βιβλιογραφίας καταγράφει συσχετίσεις. Όμως, αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πάντοτε σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Παρόλα αυτά, ορισμένες παρεμβατικές μελέτες και απεικονιστικά ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για πιθανές επιδράσεις της ανάγνωσης στον εγκέφαλο.
Το βιβλίο ως κοινή εμπειρία
Αξίζει να επισημανθεί ότι η ανάγνωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση όταν γίνεται μαζί με άλλους. Επιπρόσθετα, μια λέσχη βιβλίου δημιουργεί χώρο για συζήτηση και κοινωνική επαφή.
Αντίστοιχα, ένας γονιός που διαβάζει με το παιδί του δημιουργεί μια καθημερινή κοινή δραστηριότητα. Έτσι, το βιβλίο δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο γνώσης. Μπορεί να γίνει αφορμή για επικοινωνία, συγκέντρωση και ουσιαστικό χρόνο μακριά από τις οθόνες.
Κι ίσως αυτό, είναι το πιο απλό συμπέρασμα της νέας έρευνας: λίγες σελίδες την ημέρα μπορούν να προσθέσουν κάτι περισσότερο από μια ιστορία στη ζωή μας.
