PISA 2025 και αθλητισμός: Η πρώτη προπόνηση γίνεται στο θρανίο

PISA 2025 – Οι σχολικές δεξιότητες επηρεάζουν τη σκέψη, τη λήψη αποφάσεων και την αντίδραση του παιδιού στο γήπεδο

Άρθρο: Αχιλλέας Υφαντίδης,
Elite Sport Performance Mentor

Τα αποτελέσματα της PISA 2025, που ανακοίνωσε επίσημα ο ΟΟΣΑ στις 8 Σεπτεμβρίου, χτυπούν ένα δυνατό καμπανάκι.

Στην Ελλάδα, σχεδόν ένας στους δύο 15χρονους μαθητές δεν κατακτά το βασικό επίπεδο στα Μαθηματικά. Παράλληλα, σημαντικές αδυναμίες εμφανίζονται και στην κατανόηση κειμένου.

Για έναν γονιό που στέλνει καθημερινά το παιδί του στην προπόνηση, το εύρημα αυτό δεν αφορά μόνο το σχολείο. Αφορά και τον αθλητισμό.

Ο αθλητής δεν χρειάζεται μόνο σώμα

Συχνά αντιμετωπίζουμε τον αθλητισμό ως υπόθεση δύναμης, ταχύτητας και αντοχής. Ωστόσο, ο σύγχρονος αθλητισμός απαιτεί κάτι πολύ περισσότερο: γρήγορη σκέψη και σωστή λήψη αποφάσεων.

Ο ποδοσφαιριστής πρέπει να διαβάσει τον χώρο και να προβλέψει την κίνηση του αντιπάλου. Ο μπασκετμπολίστας πρέπει να αναγνωρίσει μέσα σε δευτερόλεπτα μια αμυντική παγίδα. Ο τενίστας πρέπει να εντοπίσει την αδυναμία του αντιπάλου και να αλλάξει τακτική.

Επομένως, ο αθλητής δεν εκτελεί απλώς οδηγίες. Παρατηρεί, αναλύει, αποφασίζει και προσαρμόζεται.

Και εδώ ακριβώς συναντάμε τη σχέση ανάμεσα στη σχολική μάθηση και την αθλητική απόδοση.

Η σκέψη επηρεάζει την απόφαση

Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει ένα πρόβλημα, να επεξεργαστεί πληροφορίες και να ακολουθήσει μια λογική ακολουθία, αντιμετωπίζει αντίστοιχες προκλήσεις και στο γήπεδο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας μαθητής με χαμηλές σχολικές επιδόσεις δεν μπορεί να γίνει καλός αθλητής. Σημαίνει, όμως, ότι η γνωστική καλλιέργεια αποτελεί σημαντικό κομμάτι της συνολικής του ανάπτυξης.

Άλλωστε, ο αγώνας δεν εξελίσσεται ποτέ ακριβώς όπως τον σχεδίασε ο προπονητής. Ο αντίπαλος αλλάζει τακτική, η πίεση αυξάνεται και ένα λάθος μπορεί να ανατρέψει ολόκληρο το παιχνίδι.

Τότε χρειάζεται ο αθλητής να σκεφτεί μόνος του.

Από την επίλυση προβλημάτων στην αντοχή στη δυσκολία

Η σύνδεση δεν σταματά στην τακτική.

Η καθημερινή προσπάθεια για την επίλυση ενός δύσκολου προβλήματος μπορεί να καλλιεργήσει επιμονή, συγκέντρωση και ανοχή στη ματαίωση. Αυτές οι δεξιότητες αποδεικνύονται εξίσου σημαντικές όταν το παιδί χάνει έναν αγώνα, κάνει ένα λάθος ή αντιμετωπίζει έναν καλύτερο αντίπαλο.

Αντίθετα, ένα παιδί που εγκαταλείπει εύκολα μπροστά στη δυσκολία δυσκολεύεται περισσότερο να διαχειριστεί την αποτυχία. Έτσι, μπορεί να αντιδράσει παρορμητικά, να αναζητήσει δικαιολογίες ή να μεταφέρει την ευθύνη σε άλλους.

Η πνευματική πειθαρχία, λοιπόν, μπορεί να ενισχύσει και την αθλητική πειθαρχία.

Ο ρόλος της οθόνης και η επιφανειακή πληροφορία

Την ίδια στιγμή, τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε ένα περιβάλλον αδιάκοπης πληροφορίας. Οι οθόνες προσφέρουν διαρκή ερεθίσματα, όμως η γρήγορη κατανάλωση περιεχομένου δεν σημαίνει απαραίτητα βαθιά κατανόηση.

Γι’ αυτό χρειάζεται ισορροπία.

Το σχολείο, η οικογένεια και ο αθλητισμός πρέπει να βοηθούν το παιδί να συγκεντρώνεται, να επιμένει και να αναζητά λύσεις. Ο προπονητής δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον εκπαιδευτικό, ούτε ο εκπαιδευτικός τον προπονητή. Ωστόσο, όλοι μπορούν να υπηρετήσουν τον ίδιο στόχο: τη δημιουργία ενός παιδιού που σκέφτεται και δρα με αυτοπεποίθηση.

Ο έξυπνος αθλητής είναι ο σκεπτόμενος αθλητής

Υπάρχουν, φυσικά, εξαιρετικά ταλέντα που ξεχωρίζουν χάρη στις φυσικές και αθλητικές τους ικανότητες. Όμως αυτά αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.

Για τη μεγάλη πλειονότητα των παιδιών που προπονούνται καθημερινά και θέλουν να εξελιχθούν, η αθλητική πρόοδος χρειάζεται περισσότερα από ταλέντο.

Χρειάζεται πειθαρχία, συγκέντρωση, γνώση, επιμονή και ικανότητα λήψης αποφάσεων.

Γι’ αυτό και το μήνυμα των αποτελεσμάτων της PISA δεν πρέπει να μείνει μέσα στις σχολικές αίθουσες.

Αν θέλουμε παιδιά που αντέχουν την πίεση, σέβονται τον αντίπαλο, συνεργάζονται με την ομάδα και παίρνουν σωστές αποφάσεις την κρίσιμη στιγμή, τότε πρέπει πρώτα να τους μάθουμε να σκέφτονται.

Η προπόνηση του σώματος μπορεί να ξεκινά στο γήπεδο. Η προπόνηση του μυαλού, όμως, ξεκινά πολύ νωρίτερα. Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη προπόνηση από όλες.