ΑΜΥΝΑ – Η δοκιμή του τουρκικού αντιπλοϊκού βαλλιστικού πυραύλου επαναφέρει στο προσκήνιο το A2/AD, τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την ανάγκη νέας ελληνικής αμυντικής στρατηγικής.
Κωνσταντίνος Γρίβας Αναπληρωτής Καθηγητής Γεωπολιτικής, διευθυντής του Τομέα Θεωρίας και Ανάλυσης Πολέμου της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων
Στις 6 Ιουλίου, η Τουρκία ανακοίνωσε την επιτυχή δοκιμή του αντιπλοϊκού βαλλιστικού πυραύλου (ASBM) Tayfun Block 3, ο οποίος έπληξε κινούμενο θαλάσσιο στόχο μεγέθους περίπου επτά μέτρων.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα ανησυχητική και, κατά την άποψή μου, επιβεβαιώνει μια εκτίμηση που ορισμένοι από εμάς διατυπώνουμε εδώ και δεκαετίες.
Η Τουρκία αναπτύσσει ένα πολυδιάστατο ασύμμετρο οπλοστάσιο, το οποίο αποσκοπεί:
- Να περιορίσει την ελληνική συμβατική στρατιωτική ισχύ και
- Να μετατρέψει το Αιγαίο σε χώρο όπου η Άγκυρα θα επιδιώκει να επιβάλει στην πράξη τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Είμαι από τους πρώτους που αναφέρθηκαν στο ζήτημα των τουρκικών ASBM, ήδη από το 2006, στο βιβλίο που γράψαμε από κοινού με τον Ζαχαρία Μίχα, «2021. Ελληνική Αμυντική Στρατηγική για τον 21ο Αιώνα». Στη συνέχεια, το θέμα αναπτύχθηκε και σε ημερίδα της ΑΔΙΣΠΟ, τα πρακτικά της οποίας εκδόθηκαν.
Οι σχετικές αναφορές υπάρχουν καταγεγραμμένες. Το ίδιο ζήτημα επανέρχεται στις μετέπειτα μελέτες μου, «Η Στρατιωτική Άνοδος της Κίνας» και «Η Νέα Στρατιωτική Επανάσταση και η Ελληνική Αμυντική Στρατηγική», καθώς και σε δημόσιες τοποθετήσεις, διαλέξεις και διδασκαλία σε Σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων.
Μεθόδευση περιορισμού ελληνικής αποτρεπτικής ικανότητος
Και οι ASBM αποτελούν απλώς ένα μέρος ενός πολύ ευρύτερου τουρκικού πλέγματος αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής, γνωστού ως A2/AD. Πρόκειται για ένα πλέγμα δυνατοτήτων που αποσκοπεί να περιορίσει την πρόσβαση και την ελευθερία επιχειρήσεων του αντιπάλου σε μια συγκεκριμένη περιοχή.
Το τουρκικό πλέγμα περιλαμβάνει μη επανδρωμένα συστήματα επιφανείας, υποβρύχια και εναέρια συστήματα, περιφερόμενα πυρομαχικά, ρουκέτες ημιενεργού καθοδήγησης λέιζερ και άλλες δυνατότητες. Με αυτό το σύνολο συστημάτων, η Τουρκία επιδιώκει να «σκεπάσει» επιχειρησιακά το Αιγαίο και να ενισχύσει τις επιδιώξεις της περί «Γαλάζιας Πατρίδας», πλαισιώνοντάς τες και με υβριδικές μεθόδους.
Οι εξελίξεις στην Ουκρανία, στα Στενά του Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και στην Άπω Ανατολή, κατέδειξαν με σαφή τρόπο πόσο επικίνδυνα μπορούν να καταστούν αυτά τα πλέγματα.
Απειλές και προκλήσεις
Σε ένα παρόμοιο περιβάλλον, οι μεγάλες ναυτικές μονάδες αντιμετωπίζουν ένα πρωτοφανές φάσμα απειλών, το οποίο δύσκολα μπορούν να διαχειριστούν όταν επιχειρούν μέσα σε περιοχές που καλύπτονται από πυκνά και πολυεπίπεδα συστήματα A2/AD.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο ρόλος των μεγάλων μονάδων επιφανείας μετατοπίζεται προς την ανοικτή θάλασσα. Και αυτό ακριβώς αφορά και στην ελληνική περίπτωση.
Η δουλειά των μεγάλων μονάδων επιφανείας, με κυρίαρχες τις φρεγάτες Belharra, είναι πλέον ιδιαίτερα σημαντική στην Ανατολική Μεσόγειο. Εκεί μπορούν, μεταξύ άλλων, να δημιουργήσουν μια γέφυρα ισχύος που θα ενοποιεί στρατηγικά την Ελλάδα με την Κύπρο.
Προτεινόμενες άμεσες ενέργειες
Στο Αιγαίο, αντιθέτως, καθίσταται επιτακτική η ανάπτυξη ενός ενοποιημένου θαλασσοχερσαίου πολυπλέγματος προβολής ισχύος. Ένα τέτοιο πολυπλέγμα θα πρέπει, μέσω της ασυμμετρίας, να επιτυγχάνει «άρνηση επαφής» με τα τουρκικά οπλικά συστήματα, μεταξύ των οποίων και οι ASBM.
Παράλληλα, θα πρέπει να οικοδομεί μια αντίληψη ελληνικής αναντίρρητης κυριαρχίας στο Αιγαίο, περιορίζοντας στην πράξη τις δυνατότητες υλοποίησης της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Αυτή είναι, σε γενικές γραμμές, και η λογική πίσω από την αμερικανική προσπάθεια αντιμετώπισης αντίστοιχων κινεζικών δυνατοτήτων, μέσω της ανάπτυξης μεγάλου αριθμού διασυνδεδεμένων και μη επανδρωμένων συστημάτων, αλλά και άλλων σχετικών πρωτοβουλιών.
Το ελληνικό θαλασσοχερσαίο πολυπλέγμα θα πρέπει φυσικά να περιλαμβάνει και θαλάσσια συστήματα. Επιφανείας και υποβρύχια. Επανδρωμένα και μη επανδρωμένα.
Πολλά, σχετικά φθηνά και, όσο είναι δυνατόν, κατασκευασμένα στην Ελλάδα.
Ο κομβικός ρόλος του Ναυτικού
Μιλάμε, δηλαδή, για ένα μεγάλο Ναυτικό, το οποίο θα ακολουθεί και την παράδοση των πυρπολικών του Κανάρη. Ένα Ναυτικό που θα συνδυάζει μεγάλες μονάδες επιφανείας υψηλής τεχνολογίας με εξελιγμένα υποβρύχια και μεγάλο αριθμό μικρότερων, ευέλικτων και χαμηλότερου κόστους συστημάτων.
Οι μεγάλες μονάδες και τα υποβρύχια θα επεκτείνουν τον θαλάσσιο έλεγχο πέρα από το Αιγαίο. Τα μικρότερα και πολυπληθή συστήματα θα μπορούν να προκαλέσουν ένα πυκνό πλέγμα άρνησης πρόσβασης και ελευθερίας κινήσεων στον αντίπαλο.
Αυτή είναι μια πραγματικότητα που προκύπτει από μια στοιχειώδη ανάγνωση των διεθνών εξελίξεων. Κάποιοι, ωστόσο, δείχνουν να την αγνοούν επιδεικτικά.
Οι απόστρατοι «επαΐοντες»
Αν, παρ’ όλα αυτά, κάποιοι απόστρατοι, ιδιαίτερα εκείνοι που κατείχαν σοβαρές θέσεις ευθύνης κατά τη διάρκεια της θητείας τους, έχουν διαφορετική άποψη, θα μπορούσαν να την εκφράσουν ευπρεπώς και με επιχειρήματα.
Αυτό θα ενίσχυε τον δημόσιο διάλογο.
Άλλωστε, κανείς και πολύ περισσότερο εγώ, δεν ορθοτομεί τον λόγο της αληθείας. Η στρατηγική ανάλυση είναι μια διαδικασία διαρκούς αντιπαράθεσης επιχειρημάτων και αξιολόγησης δεδομένων.
Όταν, όμως, αντί επιχειρημάτων χρησιμοποιούνται χλευασμοί, χυδαιολογίες, ψευδολογίες, συκοφαντίες και απόπειρες δολοφονίας χαρακτήρων, ο δημόσιος διάλογος υποβαθμίζεται.
Και τότε δημιουργείται εύλογα το ερώτημα εάν πίσω από τέτοιες συμπεριφορές υπάρχουν κομματικές σκοπιμότητες, επιχειρηματικά συμφέροντα ή άλλες στρατηγικές επιδιώξεις.
Σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο δεν είναι η προσωπική αντιπαράθεση. Το ζητούμενο είναι να αντιληφθούμε εγκαίρως τη μεταβολή του χαρακτήρα του πολέμου και να προσαρμόσουμε ανάλογα την ελληνική αμυντική στρατηγική.
Διότι το Αιγαίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με όρους μιας άλλης εποχής.
Διαβάστε ακόμα:
Ο χάρτης του Αιγαίου, τα Ίμια και η χαμένη ομιλία του Ανδρέα
Παρέμβαση στα Εθνικά από τον Επίτιμο Α/ΓΕΕΘΑ Μανούσο Παραγιουδάκη
ΚΥΣΕΑ: Εξοπλιστικά 4,2 δισ. ευρώ – Θωρακίζεται η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Νίκος Παναγιωτόπουλος: «Η Τουρκία είναι στο παιχνίδι και διαλέγει στρατόπεδο»
