ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ – Η Τουρκία ενισχύει την αμυντική της βιομηχανία μέσω συνεργασιών με ΗΠΑ, Ιταλία και Γαλλία, επενδύοντας σε συμπαραγωγές, μεταφορά τεχνογνωσίας και κοινά προγράμματα. Ξένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η στρατηγική αυτή μεταβάλλει τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ και δημιουργεί νέες προκλήσεις για την Ελλάδα.
Του Ειδικού Συνεργάτη
Έναν ιδιότυπο αποκλεισμό της Ελλάδας από την αμυντική βιομηχανία, αλλά και από κρίσιμες διεργασίες στο ΝΑΤΟ, φαίνεται να επιχειρεί η Τουρκία, σύμφωνα με εκτιμήσεις ξένων στρατιωτικών αναλυτών. Η οικοδόμηση σχέσεων παραγωγικής συνεργασίας με την Ιταλία από το 2017, η σταθερή επιδίωξη ένταξης στο πρόγραμμα των F-35, η ανάπτυξη του μαχητικού ΚΑΑΝ με κινητήρες F-110 και η αξιοποίηση της σχέσης του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνθέτουν μια στρατηγική που, σύμφωνα με τις ίδιες αναλύσεις, θα έπρεπε ήδη να έχει προβληματίσει την Αθήνα. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην προσπάθεια της Άγκυρας να αξιοποιήσει οικονομικές συμπράξεις μεταξύ αμυντικών βιομηχανιών ώστε να αμβλύνει το στρατηγικό αποτύπωμα της ελληνογαλλικής αμυντικής συνεργασίας.
Την προτίμηση που τρέφουν για την τουρκική πολεμική βιομηχανία και γενικά την Άγκυρα επιχειρηματικοί όμιλοι και πρωτεύουσες της Δύσης αποτυπώνουν μια σειρά από εξελίξεις.
Μετά τα συστήματα “Patriot”, που έφτασαν από τη Γερμανία στην Μαλάτεια, πρόσφατα έγινε γνωστό ότι στην Τουρκία (στην επαρχία του Ικονίου) αναμένεται να φτάσει και το αντιαεροπορικό σύστημα SAMP-T, επίσης στο όνομα ενίσχυσης της ΝΑΤΟικής ομπρέλας πάνω από τη χώρα, αντιμετώπισης «κακόβουλων δυνάμεων» (όπως αποκαλούνται τα σχέδια Κίνας, Ρωσίας, Ιράν κ.τ.λ.).
Πρόκειται για ένα από τα -θεωρούμενα ως- σημαντικότερα ευρωπαϊκά συστήματα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς, που παράγει σήμερα η κοινοπραξία «EUROSAM», με μετόχους τις γαλλικές «MBDA France» και «Thales» και την ιταλική «MBDA Italy».
Όπως αποκαλύφθηκε, την προετοιμασία άφιξης του συστήματος στην Τουρκία συνοδεύουν εδώ και καιρό διαπραγματεύσεις για την επέκταση της ευρω-τουρκικής αμυντικής συνεργασίας:
Τι απαιτεί η Άγκυρα
Η τουρκική πλευρά συζητά την απόκτηση της σχετικής τεχνογνωσίας αλλά και συμπαραγωγή του συστήματος, ώστε να αναπτύξει ένα τμήμα της γοργά αναπτυσσόμενης πολεμικής της βιομηχανίας, που ωστόσο υστερεί σε σχέση με άλλα (π.χ. την παραγωγή Unmanned Aerial Vehicles-UAV).
Αυτήν της αντιβαλλιστικής άμυνας, που –όπως εξηγούν εμπειρογνώμονες στην «ΗΜΕΡΑ»– προϋποθέτουν πιο προηγμένους αισθητήρες, δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης, προσαρμοσμένα συστήματα διοίκησης και ελέγχου, πυραύλους αναχαίτισης υψηλών επιδόσεων κ.τ.λ. Κάτι που η Άγκυρα ιεραρχεί και στο πλαίσιο των σχεδιασμών της για την ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου προγράμματος αεράμυνας «Steel Dome» («Ατσάλινος Θόλος»).
Εταιρική προσέγγιση Ιταλίας – Τουρκίας
Εξάλλου, στις 16 Ιουνίου, το βαλκανικό πρακτορείο ειδήσεων «Ιnternational Balkan News Agency» παρατηρούσε ότι «η Ρώμη έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο πρόθυμους ευρωπαϊκούς συνομιλητές της Άγκυρας στον αμυντικό τομέα. Από τη ναυπηγική και την αεροδιαστημική έως την αεράμυνα, η ιταλο-τουρκική συνεργασία αντανακλά μια πιο πραγματιστική προσέγγιση της Μεσογείου: Η Ιταλία βλέπει την Τουρκία όχι μόνο ως δύσκολο εταίρο, αλλά και ως αναγκαίο κόμβο για τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ, την ασφάλεια της Μέσης Ανατολής, τη Βόρεια Αφρική και τις θαλάσσιες ισορροπίες».
Επισήμαινε δε ότι «η συγκυρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει της επικείμενης Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Η Τουρκία θα επιδιώξει να εμφανιστεί όχι ως πρόβλημα της Συμμαχίας, αλλά ως αναντικατάστατος πυλώνας της. Η αεράμυνα, οι απειλές από τη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια των συμμαχικών υποδομών και η ανάγκη ενίσχυσης της νότιας πτέρυγας προσφέρουν στην τουρκική διπλωματία ένα πεδίο επανατοποθέτησης».
Και η προέκταση στους S-400
Επιπλέον, το ibna διαπίστωνε ότι «η Άγκυρα επιδιώκει στρατηγική αυτονομία (σ.σ. έχοντας προμηθευτεί από τη Ρωσία S-400 τους οποίους ωστόσο παραμένει ασαφές πόσο έχει αξιοποιήσει), αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται ΝΑΤΟική διαλειτουργικότητα. Αναπτύσσει ισχυρή εγχώρια βιομηχανία, αλλά αναζητεί κρίσιμες τεχνολογίες από την Ευρώπη» .
Συμπλήρωνε ότι η ανάπτυξη του SAMP/T στην Τουρκία θα αποτελέσει «για την Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια» μια «εξέλιξη με ευρύτερες συνέπειες. Μια Τουρκία με ενισχυμένη αντιβαλλιστική ασπίδα θα διαθέτει μεγαλύτερη αίσθηση στρατηγικής ασφάλειας και πιθανώς μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στην περιφέρειά της(…) Το SAMP/T στο Ικόνιο, επομένως, δεν είναι απλώς εικόνα ΝΑΤΟικής συνεργασίας. Είναι ένδειξη μιας βαθύτερης αναπροσαρμογής. Η Τουρκία προσπαθεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην αυτονομία και τη συμμαχική εξάρτηση, ανάμεσα στη ρητορική ισχύος και στις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες, ανάμεσα στους S-400 που δεν έλυσαν το πρόβλημα και στην ευρωπαϊκή αεράμυνα που ίσως μπορεί να το περιορίσει…».
Συναλλαγές υπεράνω συμμαχιών
Σημειωτέον ότι η Τουρκία είχε ξεκινήσει από το 2017 συνομιλίες με Ιταλία αλλά και Γαλλία για συνεργασία στον τομέα της αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, περιλαμβανομένων εργασιών που αφορούσαν και την παραγωγή του SAMP/T. Ωστόσο οι κοινές φιλοδοξίες «πάγωσαν» μετά και από σοβαρές διαφωνίες που εμφανίστηκαν σε πεδία όπως η Συρία και η Λιβύη, ειδικά μεταξύ Τουρκίας και Γαλλίας.
«Συγκλίσεις να κερδίζουν δυναμική»
Πάντως, Τουρκία και Ιταλία αναθέρμαναν διακριτά τις συνομιλίες τους για συνεργασία στην πολεμική βιομηχανία: Ο ιταλικός κολοσσός «Leonardo» και ο τουρκικός «Baykar» υπέγραψαν συμφωνία για συμπαραγωγή μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων. Η «Leonardo» είναι και βασικός μέτοχος της κοινοπραξίας που παζαρεύει την πώληση και μαχητικών Eurofighters στην Τουρκία.
Ιταλία και Τουρκία συνεργάζονται από κοινού και με την Ισπανία. Τα έχουν βρει για την κατασκευή ελικοπτέρων T625 Gokbey μέσω συνεργασίας των τουρκικών Turkish Aerospace Industries (TAI), TUSAS Engine Industries (TEI) και Aselsan, με την ισπανική CESA και την ιταλική Avio Aero.
Οι αρχηγοί Στρατού & Ναυτικού
Στην Άγκυρα βρέθηκε πρόσφατα ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού της Ιταλίας, στρατηγός Carmine Masiello, για διμερείς συνομιλίες που επιβεβαίωσαν «το στρατιωτικό και τεχνικό ενδιαφέρον της Ιταλίας για τις τουρκικές δυνατότητες», με τις διμερείς «συγκλίσεις να κερδίζουν δυναμική», όπως εντόπιζαν σχετικά ρεπορτάζ.
Τον Μάρτιο του 2026, ο αρχηγός του ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού, αντιναύαρχος Giuseppe Berutti Bergotto, από το βήμα της Βουλής τόνισε ότι το μη επανδρωμένο εναέριο όχημα μάχης (UCAV) Baykar TB3 μπορεί να ενσωματωθεί στο ιταλικό αεροπλανοφόρο ITS Cavour, διευρύνοντας αποστολές επιτήρησης αλλά και τη δυνατότητα μεταφοράς οπλισμού. Κάτι που άλλωστε δοκιμάστηκε και κατά τη NATOική άσκηση «Steadfast Dart 2026», που έγινε τον Φεβρουάριο στη Βαλτική.
Γαλλικές ανησυχίες
Βήματα στενότερης συνεργασίας με την τουρκική πολεμική βιομηχανία εξετάζει πλέον περισσότερο και η Γαλλία, παρά τις διμερείς διαφορές που παραμένουν ισχυρές.
Όπως απεκάλυψε πρόσφατα η τουρκική εφημερίδα “Turkish Minute”, συμφωνίες όπως αυτή που υπέγραψαν τον Μάιο η τουρκική «Baykar» και η γαλλική «Safran» διαγράφουν «μια παράλληλη πορεία στην οποία το Παρίσι σταθμίζει τον ρόλο της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, τον πόλεμο με UAV, την παραγωγή (συστημάτων) αεράμυνας, τις ενεργειακές διαδρομές και τον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ σε μια εποχή ελλείψεων όπλων, τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και την αβεβαιότητα για το μέλλον των δεσμεύσεων ασφαλείας των ΗΠΑ στην Ευρώπη…».
Η συμφωνία «Baykar» – «Safran» αναβαθμίζει δραστικά τα μαχητικά UAV Bayraktar TB2, ενσωματώνοντας σε αυτά το ηλεκτροοπτικό σύστημα Euroflir που επεκτείνει τις δυνατότητες επιτήρησης, αναγνώρισης και στόχευσής τους.
Προσδοκίες πίσω από τις λέξεις
Αναδεικνύοντας πως η συνεργασία αυτή συνδέεται με διεθνείς φιλοδοξίες της «Safran», η εταιρεία στην επίσημη ανακοίνωση τόνιζε ότι «οι δύο εταιρείες θα προωθήσουν ενεργά αυτές τις προηγμένες λύσεις στην παγκόσμια πελατειακή τους βάση», μιλώντας για «συνεργασία – ορόσημο» που «ανοίγει τον δρόμο για νέες κοινές πρωτοβουλίες και ισχυρότερη διεθνή παρουσία στην αμυντική αγορά»…
Ο επικεφαλής του επιχειρηματικού τμήματος Άμυνας της «Safran Electronics & Defense» Alexandre Ziegler τόνιζε πόσο «υπερήφανοι είμαστε μαζί με τη “Baykar” (…) συμβάλλοντας στη βελτίωση των τακτικών αποστολών UAV σε όλο τον αμυντικό τομέα». Ο γενικός διευθυντής της «Baykar» Haluk Bayraktar αναφερόταν σε «σημαντικό ορόσημο για την προώθηση της στρατηγικής μας συνεργασίας (…) στοχεύουμε να προσφέρουμε καινοτόμες λύσεις»…
Και στο βάθος Τραμπ…
Στο μεταξύ, σε δηλώσεις του, ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενήσει στις 7 και8 Ιουλίου η Άγκυρα, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι κατά την άφιξή του στην Τουρκία «πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τους κάνει πολύ χαρούμενους (τους Τούρκους)».
Νωρίτερα ΜΜΕ είχαν ζητήσει διευκρινίσεις για την πορεία των διαπραγματεύσεων σχετικά με την παραγωγή των μαχητικών «F-35» και την απόδοση κινητήρων «F-110», που η τουρκική πλευρά εγείρει επίμονα ως προτεραιότητα στις διμερείς επαφές, εστιάζοντας φυσικά και στα οφέλη που θα υπάρξουν για τη «ΝΑΤΟική άμυνα».
Υποστηρίζοντας ότι «η Τουρκία είναι ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ» και ότι «ο (Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ) Ερντογάν είναι ένας άνθρωπος που μπορεί να θεωρείται κάπως αμφιλεγόμενος, αλλά κι εγώ είμαι. (…) Μας έχει βοηθήσει πολύ», ο Αμερικανός ηγέτης επισήμανε ότι «ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται πόσο σημαντική είναι η Τουρκία από στρατιωτικής άποψης (…) Διαθέτει έναν πολύ ισχυρό στρατό. Εχει πολύ αμερικανικό εξοπλισμό και μια τεράστια αμυντική βιομηχανική βάση…».
Τα F-35 και οι κινητήρες τους
Ο δε Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς αναφερόμενος ειδικά στο κεφάλαιο των «F-35» (για το οποίο διατηρούν επιφυλάξεις για τους όρους τμήματα των Δημοκρατικών αλλά και των Ρεπουμπλικάνων), είπε ότι «υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί».
Πάντως, μερικές ώρες πριν, το αμερικανικό πρακτορείο «Ρόιτερς» είχε μεταδώσει ότι ο αμερικανικός κολοσσός «General Motors» (GE) βρίσκεται ένα βήμα πριν την πώληση κινητήρων (συνολικής αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων) στην Τουρκία, που θα επιταχύνουν την παραγωγή του πρώτου, εγχώριας κατασκευής, μαχητικού αεροσκάφους, τύπου ΚΑΑΝ – μετά από 10 χρόνια προεργασίας.
Σημειωτέον ότι η GE φέρεται να επιστρέφει στην τουρκική αγορά και όσον αφορά την παραγωγή αυτοκινήτων, δημιουργώντας εξουσιοδοτημένο δίκτυο πωλήσεων και σέρβις σε Κωνσταντινούπολη, Άγκυρα, Σμύρνη και Ικόνιο. Στελέχη του ευρωπαϊκού σκέλους του ομίλου χαρακτήρισαν την Τουρκία «στρατηγική αγορά».
Σημειωτέον: Την Πέμπτη οριστικοποιήθηκε και η επίσημη διμερής συνάντηση που θα έχουν στο περιθώριο της Συνόδου οι Πρόεδροι ΗΠΑ και Τουρκίας.
Το διά ταύτα
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η Άγκυρα επενδύει με συνέπεια στη δημιουργία σχέσεων οικονομικής και βιομηχανικής αλληλεξάρτησης με ισχυρές δυτικές χώρες, επιδιώκοντας να μετατρέψει την αμυντική συνεργασία σε εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής.
Η σταθερή προσέγγιση με την Ιταλία, οι ανοιχτοί δίαυλοι με τις ΗΠΑ για τα F-35 και τους κινητήρες F-110, αλλά και η σταδιακή προσέγγιση της Γαλλίας μέσω συνεργασιών της αμυντικής βιομηχανίας, συνθέτουν μια στρατηγική που, κατά ξένους αναλυτές, επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργεί νέα δεδομένα για την Ελλάδα, καθώς επιχειρεί να μεταφέρει το κέντρο βάρους από τις πολιτικές συμφωνίες στις μακροχρόνιες οικονομικές και βιομηχανικές εξαρτήσεις.
Διαβάστε περισσότερα:
Παρέμβαση στα Εθνικά από τον Επίτιμο Α/ΓΕΕΘΑ Μανούσο Παραγιουδάκη
Εθνική Φρουρά: Πώς το SAFE αυξάνει την εξοπλιστική αυτονομία της Κύπρου
Κ. Γρίβας: Τι αλλάζει στον πόλεμο, γιατί ανησυχεί η Τουρκία και ποια ευκαιρία έχει η Ελλάδα (#VIDEO)
