ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ – Ο νομικός κ. Ηλίας Σιδέρης αναλύει γιατί η κυβερνοασφάλεια, η τεχνητή νοημοσύνη και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελούν πλέον βασικούς πυλώνες του σύγχρονου Κράτους Δικαίου
Γράφει ο Ηλίας Σιδέρης Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω*
Στην εποχή μας, η νομική κοινότητα οφείλει να αναδείξει μια νέα, κρίσιμη διάσταση του Κράτους Δικαίου: αυτό δεν κρίνεται πλέον αποκλειστικά στις δικαστικές αίθουσες, αλλά και στην ανθεκτικότητα των ψηφιακών υποδομών της χώρας.
Η έννοια του “Cyber-Constitutionalism” («Συνταγματισμός του Κυβερνοχώρου») παύει να αποτελεί απλώς μια θεωρητική κατασκευή και αναδεικνύεται σε θεσμική αναγκαιότητα.
Η ενσωμάτωση της Οδηγίας NIS2 και η επικείμενη πλήρης εφαρμογή του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη διευρύνουν ουσιωδώς το πεδίο της κρατικής ευθύνης. Όταν κρίσιμα πληροφοριακά συστήματα –όπως οι βάσεις δεδομένων της δημόσιας διοίκησης ή οι ψηφιακές υποδομές απονομής της Δικαιοσύνης– καθίστανται στόχοι κυβερνοεπιθέσεων, το ζήτημα δεν είναι απλώς τεχνικό.
Μια παρατεταμένη δυσλειτουργία ή μια διαρροή ευαίσθητων δεδομένων μπορεί να υπονομεύσει την αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος δικαστικής προστασίας (άρθρο 20 Συντάγματος), καθιστώντας την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη κενό γράμμα στην πράξη.
Παράλληλα, η συζήτηση για τον ρόλο των ανεξάρτητων αρχών αποκτά νέα βαρύτητα. Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και η χρήση τεχνολογιών –όπως τα deepfakes για τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης- θέτουν υπό πίεση τη δημοκρατική διαδικασία και, ιδίως, την ακεραιότητα του δημόσιου διαλόγου και της εκλογικής βούλησης.
Το Κράτος Δικαίου 2.0 απαιτεί ένα σύγχρονο κανονιστικό οπλοστάσιο, το οποίο δεν θα περιορίζεται σε κατασταλτικές παρεμβάσεις, αλλά θα εγγυάται την ουσιαστική προστασία του πολίτη στο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο πλαίσιο αυτό, η ισορροπία μεταξύ κρατικής ασφάλειας και ατομικής ιδιωτικότητας (άρθρο 19 Συντάγματος) καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμη. Η τεχνολογία δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για τη διολίσθηση σε πρακτικές αδιαφανούς επιτήρησης. Αντιθέτως, η ενίσχυση των εγγυήσεων διαφάνειας και λογοδοσίας αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Ταυτόχρονα, η καθυστέρηση στην απονομή της Δικαιοσύνης σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ψηφιακή θωράκιση λειτουργεί αποτρεπτικά για την οικονομική δραστηριότητα και την προσέλκυση επενδύσεων. Μια χώρα που δεν μπορεί να διασφαλίσει την ακεραιότητα και την ασφάλεια των δεδομένων πολιτών και επιχειρήσεων εμφανίζει, αναπόφευκτα, ένα ευάλωτο Κράτος Δικαίου.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η θεσμική θωράκιση της χώρας στην ψηφιακή εποχή περνά μέσα από την τεχνολογική της ανθεκτικότητα. Η δημόσια συζήτηση οφείλει να υπερβεί την αποσπασματική πολιτική αντιπαράθεση και να εστιάσει στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου «ψηφιακής δικονομίας».
Μόνο έτσι το Κράτος Δικαίου θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της εποχής, διασφαλίζοντας ότι οι θεμελιώδεις ελευθερίες προστατεύονται ουσιαστικά, τόσο στον φυσικό όσο και στον ψηφιακό κόσμο.
*Ο δικηγόρος κ. Ηλίας Σιδέρης είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Νόμος εν τάξει» που διατίθεται από την Εκδόσεις «ΚΑΠΑ».
Διαβάστε ακόμα:
Παιδεία και μέλλον της Ελλάδας: Γιατί όλα ξεκινούν από τα βιβλία
Θεσμικές μεταρρυθμίσεις για το Κράτος Δικαίου προαναγγέλλει ο Μητσοτάκης
Αναθεώρηση Συντάγματος: Πρόεδρος της Δημοκρατίας με «ημερομηνία λήξεως» και νέα στεγανά εξουσίας
Στυλιανίδης: «Ώρα να αλλάξει το Σύνταγμα» – Η ΝΔ φέρνει 34 αλλαγές
