ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ – Η Ουζάι Μπουλούτ προτείνει τη διοργάνωση στην Αθήνα τεκμηριωμένου συνεδρίου για την ιστορία, τον εξισλαμισμό και την ταυτότητα της Ανατολίας
Άρθρο της Ουζάι Μπουλούτ (Uzay Bulut)* Απόδοση - Επιμέλεια: Άννα Περπερίδου
Ένα τουρκικό think tank, το «Institute Social» (στα τουρκικά «Enstitü Sosyal»), διοργάνωσε τον περασμένο Μάιο εκδήλωση με τίτλο «World Decolonization Forum 2026», που φιλοξενήθηκε στην Κωνσταντινούπολη.
Πολλοί συμμετέχοντες παρουσίασαν τις απόψεις τους για την έννοια της αποικιοποίησης και της αποαποικιοποίησης. Στην εναρκτήρια ομιλία της, η δόκτωρ κ. Εσρά Αλμπαϊράκ, κόρη του Τούρκου προέδρου κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μίλησε για την προσπάθειά τους να «αποαποικιοποιήσουν» τη Δύση.
Υπάρχει σχέδιο
Υποστήριξε ότι η πρώτη φάση του σχεδίου δεν αφορά στην πολιτική, αλλά τον χώρο της γνώσης και της σκέψης. Ισχυρίστηκε ότι η συμμαχία τους δεν υποστηρίζει έναν κόσμο χωρίς τη Δύση.
Αντίθετα, όπως είπε, υπάρχει ανοικτή πρόσκληση προς τη Δύση να αποδεχθεί τη δική της «αποαποικιοποίηση». Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό, τα σημερινά κέντρα γνώσεως στο Παρίσι, το Λονδίνο, το Άμστερνταμ και τη Νέα Υόρκη θα αντικατασταθούν από νέα κέντρα στην Κωνσταντινούπολη, την Τζακάρτα, την Αντίς Αμπέμπα, το Ραμπάτ, το Κάιρο και τη Γάζα.
Υποδόριος εξισλαμισμός
Όταν οι ισλαμιστές υπέρμαχοι της υπεροχής αναφέρονται στην «αποαποικιοποίηση», αυτό που πραγματικά εννοούν είναι ο εξισλαμισμός. Σύμφωνα με τη δική τους κοσμοθεωρία, οι μη μουσουλμανικοί πολιτισμοί πρέπει να υποταχθούν και να αντικατασταθούν από το Ισλάμ.
Είναι ειρωνικό ότι το Ισλάμ διαθέτει μακρά ιδεολογική ιστορία αποικιοκρατίας και επιθετικότητας. Ωστόσο, η κ. Αλμπαϊράκ παρουσίασε τον μουσουλμανικό αποικισμό της Δύσης ως «αποαποικιοποίηση».
Αντί γι’ αυτό, η Αλμπαϊράκ θα έπρεπε να αποαποικιοποιήσει πρώτα το δικό της νου, αλλά και τις αντιλήψεις των άλλων Τούρκων πολιτών.
Φορέας της αλήθειας η Ελλάδα
Η Ελλάδα μπορεί να βοηθήσει σε αυτό. Οι πολίτες της Τουρκίας θα πρέπει να κατανοήσουν την πραγματική ιστορία της Μικράς Ασίας και των αρμενικών υψιπέδων πριν και μετά τις τουρκικές κατακτήσεις. Αυτό θα βελτιώσει να κατανοήσουν τη δική τους ιστορία με τους βίαιους εξισλαμισμούς από τους Σελτζούκους και τους Οθωμανούς Τούρκους.
Σε όλη την ιστορία, όταν μουσουλμάνοι κατακτούσαν μια περιοχή, υποβίβαζαν τους μη μουσουλμάνους σε καθεστώς δεύτερης κατηγορίας. Τους στερούσαν πολλά δικαιώματα και τους επέβαλλαν έναν φόρο, τον τζίζια¹, προκειμένου να ασκούν τα θρησκευτικά καθήκοντά τους χωρίς να θανατώνονται (σ.σ.¹ τζίζια ή τζιζίγια αποκαλείται ο παραδοσιακός κεφαλικός όρος, ο οποίος επεβάλετο βάσει του ισλαμικού δικαίου κυρίως σε Χριστιανούς και Εβραίους για να παραμένουν στα εδάφη τους).
Υπήρχε ένας εύκολος τρόπος για τους υποταγμένους dhimmis² να ξεφύγουν από αυτή την κατάσταση ταπείνωσης και εξευτελισμού: να ασπαστούν το Ισλάμ. (σ.σ.² Στα αραβικά: ذمي και αποδίδεται στα ελληνικά κυριολεκτικά ως «προστατευόμενοι» ή «υπό προστασία» μη μουσουλμάνοι πολίτες σε ένα ισλαμικό κράτος. Στην ελληνική βιβλιογραφία χρησιμοποιείται συχνά και αυτούσια ως δχίμηδες ή νχίμηδες ή με μεταφραστική περιγραφή όπως «οι μη μουσουλμάνοι υπό την προστασία του ισλαμικού νόμου»).
Αυτό ακριβώς συνέβη και στη Μικρά Ασία.
Εθνολογικές και γενετικές διαφορές
Ως εκ τούτου, οι πολίτες της Τουρκίας, στην πλειονότητά τους, δεν συνδέονται με τους τουρκικούς λαούς της Κεντρικής Ασίας, αλλά αποτελούν, σύμφωνα με την άποψη αυτή, γηγενείς πληθυσμούς της Ανατολίας που εκτουρκίστηκαν και εξισλαμίστηκαν. Επ’ αυτού ένα σημαντικό βιβλίο εκδόθηκε το 1971 από το “University of California Press”.
Πρόκειται για το έργο του καθηγητή Σπύρου Βρυώνη Jr. με τίτλο “The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor and the Process of Islamization from the Eleventh through the Fifteenth Century” (σ.σ. στα ελληνικά: «Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού στη Μικρά Ασία και η διαδικασία του εξισλαμισμού από τον ενδέκατο έως τον δέκατο πέμπτο αιώνα»).
Πρόκειται για θεμελιώδη ιστορική μελέτη που εξετάζει τη μετάβαση της βυζαντινής μικρασιατικής ενδοχώρας σε τουρκική μουσουλμανική κοινωνία.
Τουρκικές φυλές, οι οποίες προέρχονταν αρχικά από την Κεντρική Ασία, έφτασαν στην Ανατολία τον 11ο αιώνα και εισέβαλαν στη γη που τότε βρισκόταν υπό τον έλεγχο της ελληνόφωνης Βυζαντινής ή Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι χριστιανοί και οι Εβραίοι μετατράπηκαν σε δχίμηδες (dhimmis), δηλαδή υπηκόους δεύτερης κατηγορίας της ισλαμικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Η ιστορική πραγματικότητα
Έπρεπε να καταβάλλουν έναν ιδιαίτερα υψηλό φόρο, γνωστό ως τζίζια, προκειμένου να παραμείνουν μη μουσουλμάνοι. Η εισβολή και η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453 οδήγησε στην πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Κατά τους επόμενους αιώνες, οι χριστιανοί είτε εγκατέλειψαν τη χώρα, είτε δολοφονήθηκαν, εξορίστηκαν ή εξαναγκάστηκαν να υιοθετήσουν την ισλαμική ταυτότητα για να γλιτώσουν από τις διώξεις.
Μια ακόμη βίαιη εκστρατεία εναντίον των χριστιανών πραγματοποιήθηκε από το 1913 έως το 1923. Η εκστρατεία αυτή αποτέλεσε την κορύφωση των διώξεων των χριστιανών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η Γενοκτονία αυτή οδήγησε στη συστηματική εξόντωση των γηγενών Ελλήνων, Αρμενίων και Ασσυρίων υπηκόων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Βία, αίμα και ατιμασίες
Περιλάμβανε σφαγές, βίαιες μετακινήσεις και πορείες θανάτου, μαζικές απελάσεις, μποϊκοτάζ, βιασμούς, εξαναγκαστικούς εξισλαμισμούς, επιστράτευση σε τάγματα εργασίας, αυθαίρετες εκτελέσεις και καταστροφή χριστιανικών πολιτιστικών, ιστορικών και θρησκευτικών μνημείων.
Υπολογίζεται ότι περίπου τρία εκατομμύρια χριστιανοί έχασαν τη ζωή τους ως αποτέλεσμα αυτών των γεγονότων.
Παράλληλα, μεγάλος αριθμός χριστιανών εξισλαμίστηκε προκειμένου να παραμείνει ζωντανός ή να παραμείνει στην Τουρκία. Πολλές χριστιανές απήχθησαν, βιάστηκαν και παντρεύτηκαν διά της βίας με μουσουλμάνους άνδρες.
Η εκστρατεία αυτή ολοκληρώθηκε με την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η ανταλλαγή βασίστηκε στη θρησκεία των πολιτών.
Οι διωγμοί στον Πόντο
Στην περίπτωση του Πόντου, δηλαδή της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας, εκδιώχθηκαν μόνο οι χριστιανοί. Σήμερα, στον Πόντο υπάρχουν κοινότητες μουσουλμάνων Ελλήνων που μιλούν την ποντιακή ελληνική διάλεκτο Ρωμαίικα.
Ο ίδιος, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν κατάγεται από την πόλη Ριζέ, η ελληνική ονομασία της οποίας είναι Ριζούντα. Η οικογένειά του προέρχεται από την περιοχή Ποταμιά της πόλης. Το χωριό τους είναι το Πουλιχόζ.
Αυτές είναι οι αρχικές ελληνικές ονομασίες των περιοχών, οι οποίες αργότερα εκτουρκίστηκαν από το τουρκικό κράτος. Ο ίδιος, ο Ερντογάν, αναφέρεται επίσης στο χωριό ως Ποταμιά.
Τούρκοι ως απόγονοι από «παιδομαζώματα» Ελλήνων
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο και ταμπού ζήτημα στην Τουρκία. Δεν θα έπρεπε να είναι, εάν ο Ερντογάν ήταν συνεπής.
Ο ίδιος έχει δηλώσει:
«Διατηρήσαμε αυτά τα εδάφη και τα κάναμε πατρίδα μας με το αίμα μας, τη σημαία μας και τον ήχο της προσευχής από τα τζαμιά. Γι’ αυτό η επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας ως τζαμιού είναι σημαντική, καθώς αποτελεί κληρονομιά της κατάκτησης».
Εάν μπορεί να γιορτάζει αυτή την «κληρονομιά της κατάκτησης», γιατί δεν μπορεί ο ίδιος και οι Τούρκοι πολίτες που συμμερίζονται τις απόψεις του να αναγνωρίσουν ότι είναι παιδιά και κληρονόμοι των Ελλήνων που κατακτήθηκαν από τους Τούρκους εισβολείς;
Και αυτό αποτελεί μέρος της «κληρονομιάς της κατάκτησης».
Το ζήτημα αυτό αναδεικνύει ξανά μια θεμελιώδη αλήθεια που οι Τούρκοι πολίτες θα πρέπει επιτέλους να κατανοήσουν και να αναγνωρίσουν.
Εξισλαμισμένοι και κατακτημένοι
Πολλοί είναι απόγονοι γηγενών πληθυσμών της Ανατολίας — Αρμενίων, Ελλήνων, Ασσυρίων και άλλων αυτόχθονων λαών — οι οποίοι κατακτήθηκαν και εξισλαμίστηκαν. Δεν είναι απόγονοι των τουρκικών ισλαμικών εισβολέων που κατέκτησαν τα εδάφη τους, τους καταπίεσαν και τους επέβαλαν τη θρησκευτική και εθνοτική τους ταυτότητα.
Ορισμένοι είναι απόγονοι Ευρωπαίων που απήχθησαν και μεταφέρθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία για να υποδουλωθούν κατά τις οθωμανικές επιδρομές στα ευρωπαϊκά εδάφη. Προσωπικά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα του δικού μου τεστ DNA, φέρω ποντιακό ελληνικό DNA.
Η αποκάλυψη της αλήθειας
Ο ιστότοπος ancestry.com παρέχει επίσης πληροφορίες για την ιστορία των Ποντίων Ελλήνων, τον ιδιαίτερο πολιτισμό τους, την οθωμανική κατάκτηση του Πόντου το 1461 και τους λόγους για τους οποίους πολλοί αναγκάστηκαν να εξισλαμιστούν και να υιοθετήσουν την τουρκική γλώσσα.
«Μπροστά στην αφομοίωση, τις διώξεις, τη γενοκτονία και την αναγκαστική μετανάστευση, [οι Πόντιοι Έλληνες] αγωνίστηκαν για να διατηρήσουν τον ξεχωριστό πολιτισμό και τη γλώσσα τους», αναφέρει το ancestry.com.
Και προσθέτει:
«Πολλοί Πόντιοι Έλληνες εξισλαμίστηκαν για να αποφύγουν τον υψηλότερο φόρο στον οποίο υπόκειντο οι χριστιανοί…
Οι εξισλαμισμένοι ενσωματώθηκαν στον τουρκικό πληθυσμό».
«Οι Πόντιοι ίδρυσαν ελληνικά σχολεία για να διατηρήσουν την ελληνική τους ταυτότητα και γλώσσα μέσα στην τουρκική κοινωνία. Ενώ πολλοί Πόντιοι Έλληνες εξισλαμίστηκαν, ορισμένοι παρέμειναν κρυφά χριστιανοί, ασκώντας δημόσια το Ισλάμ, αλλά παραμένοντας κρυφά Ορθόδοξοι χριστιανοί».
Ο …μαρτυριάρης Γκιουνγκόρ
Το 2020, τα γεγονότα αυτά ήρθαν κατά λάθος στην επιφάνεια από τον δήμαρχο του Καχραμανμαράς κ. Χαϊρετίν Γκιουνγκόρ. Ο δήμαρχος καταγράφηκε σε βίντεο να λέει σε μια γυναίκα από την Τραπεζούντα: «Σας κάναμε μουσουλμάνους».
Φαίνεται ότι αναφερόταν στο γεγονός πως η Τραπεζούντα, όπως και άλλες επαρχίες της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας, ήταν κάποτε ελληνική ορθόδοξη πόλη. Παρότι σήμερα είναι μουσουλμανική, χιλιάδες άνθρωποι στην περιοχή εξακολουθούν να μιλούν την ποντιακή ελληνική διάλεκτο.
Μετά την έντονη δημόσια αντίδραση στη δήλωσή του, ο Γκιουνγκόρ τηλεφώνησε στον δήμαρχο της Τραπεζούντας για να ζητήσει συγγνώμη. Όσο προσβλητικός και αν ήταν ο ισχυρισμός του, αποκάλυπτε μια τραγική αλήθεια: ότι πολλοί Τούρκοι πολίτες είναι απόγονοι χριστιανών που εξισλαμίστηκαν διά της βίας.
Αποτελέσματα έρευνας
Το ερευνητικό κέντρο “Asia Minor and Pontos Hellenic Research Center” αναφέρει:
«Οι τουρκικές διώξεις των Ποντίων Ελλήνων και άλλων χριστιανικών λαών ξεκίνησαν μετά την πτώση της Τραπεζούντας, αρχικά με αργό ρυθμό και σταδιακά με μεγαλύτερη έκταση και αγριότητα. Οι σφαγές και οι εκτοπίσεις έγιναν συχνότερες και εντονότερες. Πολλοί χριστιανοί εξισλαμίστηκαν απρόθυμα για να αποφύγουν την καταπίεση και τις διακρίσεις και απλώς για να επιβιώσουν».
«Κατά τον 17ο και τον 18ο αιώνα, περίπου 250.000 Πόντιοι Έλληνες εξαναγκάστηκαν να εξισλαμιστούν και να μιλούν τουρκικά. Περίπου 250.000 μετανάστευσαν σε περιοχές του Καυκάσου και στις βόρειες ακτές της Μαύρης Θάλασσας που ελέγχονταν από τη Ρωσία».
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία διήρκεσε περίπου 600 χρόνια, από το 1299 έως το 1923, και περιλάμβανε τμήματα της Ασίας, της Ευρώπης και της Αφρικής.
Ιστορία που θυμίζει «ποινικό μητρώο»
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι μουσουλμάνοι εφάρμοσαν πρακτικές όπως:
- το σύστημα των γκουλάμ, στο οποίο μη μουσουλμάνοι υποδουλώνονταν, εξισλαμίζονταν και εκπαιδεύονταν ώστε να γίνουν πολεμιστές και κρατικοί αξιωματούχοι,
- το σύστημα του παιδομαζώματος, δηλαδή την αναγκαστική στρατολόγηση χριστιανών αγοριών που απομακρύνονταν από τις οικογένειές τους, εξισλαμίζονταν και υποδουλώνονταν για να υπηρετήσουν τον σουλτάνο στο παλάτι του και να ενταχθούν στους γενίτσαρους («νέο σώμα»),
- τους εξαναγκαστικούς εξισλαμισμούς, οι οποίοι προέκυπταν από κοινωνικές, θρησκευτικές και οικονομικές πιέσεις,
- και τη σεξουαλική δουλεία γυναικών, κοριτσιών και νεαρών αγοριών.
Η περίπτωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναδεικνύει μια ευρύτερη αλήθεια. Στην Τουρκία, πολλοί Τούρκοι είναι εθνοτικά Έλληνες, Αρμένιοι ή Ασσύριοι που εξαναγκάστηκαν να εξισλαμιστούν ή ασπάστηκαν το Ισλάμ για να αποφύγουν τη θεσμοθετημένη παρενόχληση και τις διώξεις του καθεστώτος της dhimmitude, δηλαδή της κατάστασης ημι-δουλείας υπό το Ισλάμ.
Όπως έγραψα στο Twitter το 2021:
«Γιατί φοβούνται τόσο πολύ οι Τούρκοι εθνικιστές την αλήθεια; Επειδή, αν την αντιμετωπίσουν, τα ψέματα που έχουν επινοήσει θα γκρεμιστούν. Μέσα από αυτά τα ψέματα αναπτύχθηκε το μίσος που τους οδήγησε να διαπράξουν τόσα εγκλήματα εναντίον Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυρίων, Εβραίων και άλλων. Τότε θα συνειδητοποιήσουν ότι καταστρέφοντας αυτούς τους λαούς κατέστρεψαν στην πραγματικότητα τους δικούς τους προγόνους και την πολιτιστική τους κληρονομιά. Η αλήθεια θα μας απελευθερώσει όλους και θα φέρει την αναγκαία ειρήνη στην περιοχή».
Η πρωτοβουλία που υποχρεούται να πάρει η Ελλάδα
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα πρέπει να απενοχοποιηθεί από τη φοβικότητα και το όνειδος ατυχών πολιτικών αποφάσεων. Ας πάρει πρωτοβουλία, σε συνεργασία με ακαδημαϊκές προσωπικότητες -όχι μόνο από το ελλαδικό περιβάλλον, αλλά επίσης από την Κύπρο και την διασπορά- για να ειπωθεί η αλήθεια. Η ιστορική αλήθεια είναι απάντηση στον αναθεωρητισμό και την απειλή του ολέθρου.
Γι’ αυτό πρέπει να οργανώσουν στην Αθήνα ένα τεκμηριωμένο συνέδριο για την ιστορία του ισλαμικού αποικισμού της Ανατολίας και του Λεβάντε. (σ.σ. Λέγοντας Ανατολία εννοεί τη Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Καππαδοκία, τη Νίγδη, τη Σινασσό και Λεβάντε εννοεί τις ελληνικές κοινότητες στη Συρία, τον Λίβανο, την Ιορδανία, το Ισραήλ και την Παλαιστίνη).
Θα πρέπει να συζητήσουν δημόσια τι συνέβη στους γηγενείς λαούς αυτών των περιοχών στα χέρια του Ισλάμ. Αυτές οι συζητήσεις και τα συμπεράσματα του συνεδρίου θα βοηθήσουν σημαντικά τους Τούρκους πολίτες να κατανοήσουν την πραγματική τους ιστορία και ταυτότητα.
Θα μπορούσε να είναι και μια γέφυρα ειρήνης, ανεξιθρησκείας και αποδοχής πραγματικοτήτων που στοιχειώνουν ορισμένους στη σημερινή Τουρκία. Εκείνους που κρύβονται πίσω από τις απειλές και την καλλιέργεια του φόβου.
Διαβάστε ακόμα:
Βολές Σαμαρά για «Πρέσπες του Αιγαίου» και «ήρεμα νερά» Μητσοτάκη – Τσίπρα
Ήρθε η ώρα για αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων από την Τουρκία
Ο χάρτης του Αιγαίου, τα Ίμια και η χαμένη ομιλία του Ανδρέα
