ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΓΕΩΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗ – Η Άγκυρα επενδύει στην αναβίωση του ιστορικού σιδηροδρόμου Hejaz, επιχειρώντας να αναδιαμορφώσει τα Logistics και τις εμπορικές ροές μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, σε άμεσο ανταγωνισμό με τον διάδρομο IMEC.
Γράφει ο Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου
Τουρκική σφήνα στον IMEC με την αναβίωση του σιδηροδρόμου Hejaz επιχειρεί η Άγκυρα στην μετα-Ορμούζ εποχή.
«Οι πρώτες ιδέες για την κατασκευή ενός σιδηροδρόμου στην περιοχή Hejaz χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα. Το 1864, ο Γερμανοαμερικανός μηχανικός Κάρολος Φρειδερίκος Ζίμπελ (Charles Frederick Zimpel) έκανε μια προσφορά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία για την κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα και τη Δαμασκό» (Πηγή: directus.gr, 25/12/2024).
Τελικά ο σιδηρόδρομος Χετζάζ δρομολογήθηκε από τον σουλτάνο Αβδούλ Χαμήτ II την 1η Σεπτεμβρίου 1900 και εκτεινόταν από τη Δαμασκό έως τη Μεδίνα, τέθηκε δε σε λειτουργία την 1η Σεπτεμβρίου 1908. Ένα σιδηροδρομικό δίκτυο το οποίο δέχθηκε πολλές επιθέσεις από τους Άραβες αντάρτες την εποχή του Λώρενς της Αραβίας, κατά το χρονικό διάστημα 1916-1918.
Με τα Στενά του Ορμούζ να έχουν κλείσει, στα μέσα Απριλίου 2026 «η Τουρκία, η Συρία και η Ιορδανία συμφώνησαν να εκσυγχρονίσουν και να επανασυνδέσουν τα σιδηροδρομικά τους δίκτυα, με στόχο την αναβίωση του ιστορικού σιδηροδρόμου Χετζάζ, θέτοντας τις βάσεις για έναν μεταφορικό διάδρομο που θα μπορούσε να εκτείνεται από τη νότια Ευρώπη έως τον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών της Τουρκίας» (Πηγή: energia.gr, 17/4/2026).
Η εξέλιξη
Κατόπιν, στις 9 Ιουνίου 2026 υπογράφτηκε στο Ριάντ Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας – Σαουδικής Αραβίας για την αναβίωση του σιδηροδρόμου Χετζάζ με προοπτική σύνδεσης μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό (Πηγή: dailysabah.com, 15/6/2026).
Στο μνημόνιο προβλέπεται η «δημιουργία ενός σύγχρονου σιδηροδρομικού διαδρόμου που θα συνδέει τη Σαουδική Αραβία με την Τουρκία, μέσω της Ιορδανίας και της Συρίας, ενισχύοντας τις εμπορικές και μεταφορικές διασυνδέσεις στη Μέση Ανατολή» (Πηγή: voicenews.gr, 9/6/2026).
Δείτε τον χάρτη που δόθηκε στη δημοσιότητα από το τουρκικό πρακτορείο «Ανατολή» στις αρχές Ιουνίου, όπως τον επεξεργάστηκε και τον μετέφρασε το ατελιέ της «ΗΜΕΡΑΣ»:
Εναλλακτικός εμπορικός διάδρομος
Μάλιστα «η νέα σιδηροδρομική γραμμή θα μπορούσε στο μέλλον να επεκταθεί έως το Ομάν, προσφέροντας πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό και δημιουργώντας έναν εναλλακτικό εμπορικό διάδρομο για τη διακίνηση αγαθών».
Με τον τρόπο αυτόν η Τουρκία επιχειρεί να διεμβολίσει κυριολεκτικά τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC) που δρομολογήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2023 στο Νέο Δελχί με την υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ινδία, ΕΕ, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (www.notismarias.gr 12/11/2023).
Ροή της εφοδιαστικής αλυσίδας
Άλλωστε από την πρώτη στιγμή ανακοίνωσης της δημιουργίας του ΙΜΕC που θα συνέδεε την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Βομβάης και Πειραιά παρακάμπτοντας την Τουρκία, η Άγκυρα εξέφρασε με κατηγορηματικό τρόπο την πλήρη αντίθεσή της.
Τι λένε οι Τούρκοι
Έτσι αμέσως μετά την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας για τον IMEC ο Ερντογάν ο οποίος βρισκόταν στο Νέο Δελχί για τη Σύνοδό Κορυφής των G-20 μαινόμενος αντέδρασε ως εξής: «Λέμε ότι δεν υπάρχει διάδρομος χωρίς την Τουρκία. Η Τουρκία είναι μια σημαντική βάση παραγωγής και εμπορίου. Η πιο βολική γραμμή για την κυκλοφορία από τα ανατολικά προς τα δυτικά πρέπει να διέρχεται από την Τουρκία» (Πηγή: www.newarab.com, 12/9/2023).
Με τη σειρά του στις 15 Σεπτεμβρίου 2023 ο Χακάν Φιντάν αναφερόμενος στον IMEC αφού είπε «εμείς, σε ένα σημείο όπου συγκλίνουν τρεις ήπειροι, είμαστε ανοιχτοί σε οποιοδήποτε σχέδιο που προωθεί τη συνεργασία». Στη εξαπέλυσε απειλητικά βέλη δηλώνοντας: «Ωστόσο, πρέπει να γίνει γνωστό ότι στην περιοχή μας, η αποτελεσματική και βιώσιμη λειτουργία των διαδρόμων ενέργειας και μεταφορών χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας δεν είναι δυνατή» (Πηγή: www.aa.com.tr, 15/9/2023).
Η συνέχεια λοιπόν επί της οθόνης με την κόντρα ανάμεσα στους θιασώτες του IMEC και του νέου σιδηροδρόμου Χατζάζ.
ΔΕΣ ΤΑ ΟΛΑ ΜΕ ΕΝΑ ΚΛΙΚ
⇒ Τι είναι ο IMEC;
Ο IMEC (India–Middle East–Europe Economic Corridor) αποτελεί διεθνή οικονομικό και μεταφορικό διάδρομο που συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής, με στόχο τη συντομότερη διακίνηση εμπορευμάτων και την ενίσχυση των Logistics.
⇒ Τι είναι ο σιδηρόδρομος Χετζάζ;
Ο σιδηρόδρομος Hejaz είναι ιστορική σιδηροδρομική γραμμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που λειτούργησε από το 1908 συνδέοντας τη Δαμασκό με τη Μεδίνα. Σήμερα επανέρχεται στο επίκεντρο ως πιθανός νέος εμπορικός διάδρομος.
⇒ Γιατί η Τουρκία επενδύει στον Χετζάζ;
Η Άγκυρα επιδιώκει να δημιουργήσει έναν εναλλακτικό άξονα Logistics που θα συνδέει την Τουρκία με τη Σαουδική Αραβία και τον Ινδικό Ωκεανό, περιορίζοντας τη γεωοικονομική σημασία του IMEC.
⇒ Ποια είναι η σημασία για τα Logistics;
Η εξέλιξη μπορεί να αλλάξει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, τις εμπορευματικές ροές και τη στρατηγική αξία λιμένων, σιδηροδρόμων και ενεργειακών διαδρόμων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Διαβάστε περισσότερα:
Ώθηση σε Logistics και Μεταποίηση με διευρυμένο leasing εξοπλισμού
