Θανατηφόρος κίνδυνος: Καθυστερημένη προσαρμογή της Ελλάδας στο πεδίο

ΑΝΑΛΥΣΗ – Τουρκικοί βαλλιστικοί πύραυλοι και ρουκετοβόλα εναντίον πλοίων: Μια ασύμμετρη απειλή και η ανάγκη αλλαγής της επιχειρησιακής φιλοσοφίας στον αρχιπελαγικό πόλεμο

Δρ. Κωνσταντίνος Γρίβας*
Καθηγητής Γεωπολιτικής 
και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών

Η πρόσφατη δοκιμή του τουρκικού αντιπλοϊκού βαλλιστικού πύραυλου (ASBM) Tayfun Block 3 δεν υπήρξε κεραυνός εν αιθρία. Η Τουρκία εδώ και πολλές δεκαετίες προσπαθεί να αναπτύξει παρόμοιες ικανότητες, αλλάζοντας τα δεδομένα προβολής ισχύος στο Αιγαίο και πιθανώς και στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς η εξέλιξη αυτή να φαίνεται να προβληματίζει ιδιαίτερα την ελληνική πλευρά…

Καταρχάς, θα πρέπει να απαλλαγούμε από αντιλήψεις του τύπου ότι «οι Τούρκοι μπλοφάρουν», «λένε ψέματα» και «δεν είναι ικανοί να κατασκευάσουν» παρόμοια όπλα. Ακόμη και θεωρήσουμε ότι υπερβάλουν κάποιες φορές και προβάλουν δοκιμαστικά συστήματα ως ολοκληρωμένα, το γεγονός παραμένει ότι κατέχουν πλήρως τις τεχνολογίες αυτές για να δημιουργήσουν, αν όχι σήμερα, σίγουρα στο άμεσο χρονικό διάστημα παρόμοια όπλα υψηλών δυνατοτήτων.

Ας μην ξεχνάμε ότι οι ASBM εξελίσσονται εδώ και δεκαετίες και πλέον παρόμοια όπλα κατέχουν χώρες όπως το Ιράν, η Βόρειος Κορέα, το Πακιστάν, η Ινδία αλλά και μη κρατικοί δρώντες όπως είναι οι Χούθι. Θα ήταν λοιπόν άκρως αφελές να πιστεύαμε ότι η Τουρκία μπορεί να μείνει έξω γιατί αυτό βολεύει τις δικές μας εμμονές και τον εγκλωβισμό σε οπλικά συστήματα και μεθοδολογίες θαλάσσιας ισχύος που αρμόζουν σε άλλες εποχές και σε άλλα μέρη του κόσμου.

Αποτελέσματα στρατηγικής στόχευσης

Πολλώ δε μάλλον όταν είναι δεδομένο ότι η Τουρκία ξεκίνησε τις σχετικές προσπάθειες εδώ και δεκαετίες. Ήδη από τα δεκαετία του ’80 ξεκίνησε την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων. Δεδομένου ότι η ανάπτυξη αυτή έγινε με κινεζική βοήθεια και η Κίνα είναι αυτή που δημιούργησε ουσιαστικά τους ASBM θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι από μόνο του το γεγονός αυτό θα έπρεπε να μας έχει προβληματίσει.

Ακόμη περισσότερο έχουμε την περίπτωση των ισραηλινών βαλλιστικών πυραύλων LORA στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Η απόκτηση του συγκεκριμένου πυραύλου εξετάζεται σήμερα από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και κατά την άποψη του γράφοντος αυτή θα ήταν μια εξαιρετική αγορά. Όμως, ο συγκεκριμένος πύραυλος είχε παρουσιαστεί στο διεθνές κοινό στα μέσα της δεκαετίας του 2000 όταν το Ισραήλ είχε εξαιρετικές σχέσεις με την Τουρκία και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Τουρκικό Υφυπουργείο Αμυντικών Προμηθειών.

Και ο LORA είχε αναφερθεί από τότε πως έχει δυνατότητες προβολής πλοίων επιφανείας. Αυτό είχαμε επισημάνει με τον Ζαχαρία Μίχα στη μελέτη μας «2021. Ελληνική Αμυντική Στρατηγική για τον 21^ο Αιώνα», που είχε εκδοθεί το 2006 από τις Εκδόσεις Κασταλία.

Εν συνεχεία, το 2011 η Τουρκία παρουσίασε στην έκθεση αμυντικού υλικού DSEi στο Λονδίνο τον πύραυλο cruise SOM. Στην παρουσίαση αυτού του όπλου τονίστηκε ότι ο SOM έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον, να ανανεώνει τα δεδομένα στοχοποίησης εν πτήσει και να προσβάλει κινούμενα πλοία επιφανείας.

Βέβαια, είναι πύραυλος cruise και όχι βαλλιστικός, όμως η Τουρκία ξεκαθάριζε ότι ανέπτυσσε τις σχετικές μεθοδολογίες, αρχιτεκτονικές και φιλοσοφίες, ώστε να προχωρήσει στη δημιουργία πλεγμάτων αναγνώρισης – κρούσης, που θα μπορούσε να ενσωματώσει και βαλλιστικούς πυραύλους.

Τα κομμάτια του παζλ λοιπόν ήταν μπροστά στα μάτια σε όποιον είχε τη διάθεση να τα δει.

Η μικρή -αλλά όχι ανύπαρκτη- πιθανότητα

Δεν θα πρέπει δε, να απορρίψουμε και την πιθανότητα η Τουρκία να έχει εδώ και χρόνια αποκτήσει από τον Κίνα κάποιους αντιπλοϊκούς βαλλιστικούς πυραύλους, τους οποίους μετά και αντέγραψε. Η πιθανότητα είναι μικρή αλλά όχι ανύπαρκτη. Και βασίζεται σε κάποια απτά στοιχεία. Συγκεκριμένα, μεταξύ των άλλων, η εταιρεία CASIC (China Aerospace Science and Industry Corporation), στο Airshow China 2018, που διεξήχθη στο Zhuhai τον Νοέμβριο του 2018, παρουσίασε έναν εποχούμενο αντιπλοϊκό βαλλιστικό πύραυλο μικρού βεληνεκούς, που αναφέρεται ως CM-401.

Όπως ανέφερε εκπρόσωπος της CASIC, ο πύραυλος σχεδιάστηκε για να διεξάγει «γρήγορες επιθέσεις ακριβείας» (rapid and precision strikes) εναντίον πλοίων μέσου μεγέθους, ναυτικών δυνάμεων κρούσης (naval task forces) και παράκτιων (offshore) εγκαταστάσεων, επισημαίνοντας ότι μπορεί να προσβάλλει στόχους σε αποστάσεις μεταξύ 15 και 290 χλμ.

Το όχημα μεταφοράς, ανύψωσης και εκτόξευσης του πυραύλου (transporter, erector, launcher / TEL) που παρουσιαζόταν στην έκθεση μετέφερε δύο πυραύλους CM-401 μέσα σε κοντέινερ. Σύμφωνα με την εταιρεία, ο πύραυλος εφοδιάζεται με ραντάρ τερματικής καθοδήγησης στο ρύγχος σε μια περιστρεφόμενη κεραία (gimballed antenna).

Μετά την εκτόξευσή του ο πύραυλος ακολουθεί βαλλιστική τροχιά και φθάνει στα όρια του Διαστήματος. Η ταχύτητά του είναι περίπου τέσσερα Mach, αλλά σε κάποιες φάσεις της πτήσης επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα έξι Mach. Μαζί με τον εποχούμενο πύραυλο η εταιρεία παρουσίασε και ένα έκδοχο τοποθετημένο σε σταθερή βάση που αναμένεται να εφοδιάσει τις κινεζικές δυνάμεις παράκτιας άμυνας.

Ένα βίντεο που… έλεγε πολλά

Επίσης, διαφημιστικό βίντεο που έπαιζε στο περίπτερο της κινεζικής εταιρείας ALIT (China Aerospace Long March International) την πρώτη μέρα της έκθεσης αμυντικού υλικού IDEX 2019 παρουσίαζε ένα στιγμιότυπο από μια αντιπλοϊκή έκδοση του τακτικού βαλλιστικού πυραύλου (ΤΒΜ) M20 της εταιρείας.

Η αντιπλοϊκή έκδοση αναφέρεται ως Μ20Α και χρησιμοποιεί ηλεκτροοπτικό ερευνητή για να εντοπίσει ένα πλοίο. Ο στάνταρ Μ20 έχει βεληνεκές 280 χλμ. και μεταφέρει πολεμική κεφαλή 480 κιλών, ενώ είναι ικανός για τη διεξαγωγή ελιγμών κατά τη διάρκεια της τερματικής φάσης προσβολής, σύμφωνα με το διαφημιστικό φυλλάδιο της ALIT. Το φυλλάδιο ανέφερε ότι ο πύραυλος είχε αποκτηθεί από πολλές φιλικές χώρες. Το δε σχετικό κομμάτι στο βίντεο της εταιρείας εξαφανίστηκε μετά την πρώτη μέρα της έκθεσης.

Αντιπλοϊκοί Πολλαπλοί Εκτοξευτές Ρουκετών: Μια υποβαθμισμένη ασύμμετρη απειλή

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι τόσο η Κίνα όσο και άλλα κράτη για την προσβολή θαλάσσιων στόχων χρησιμοποιούν και πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών (MRL) μεγάλου βεληνεκούς. Και εδώ θα πρέπει να θυμηθούμε ότι οι Κινέζοι χρησιμοποιούν την έκδοση C του πολλαπλού εκτοξευτή ρουκετών WS – 2 (Wei Shi 2) με βεληνεκές 350 για την προσβολή κινούμενων πλοίων επιφανείας.

Οι ρουκέτες του WS – 2C χρησιμοποιούν κεφαλές παθητικά καθοδηγούμενες από ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, αξιοποιώντας τα ραντάρ των πλοίων – στόχων ως ραδιοφάρους για να εντοπίσουν τους στόχους τους και να κατευθυνθούν προς αυτούς αθέατες. Οι ρουκέτες αναπτύσσουν ταχύτητες μεγαλύτερες των πέντε Mach, γεγονός που τις τοποθετεί στην κατηγορία των υπερ – υπερηχητικών (hypersonic) όπλων και τις καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνες.

Αντίστοιχο όπλο είναι μια έκδοση του ιρανικού πυραύλου Khalij Fars, τον οποίο η CIA είχε χαρακτηρίσει εξαιρετικά επικίνδυνο ήδη από το 2011. Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι ότι το WS – 2 αποτελεί εξέλιξη του WS – 1 και το WS – 1 είναι ουσιαστικά το τουρκικό Kasirga.

Είναι εξαιρετικά πιθανόν λοιπόν ότι η Τουρκία έχει αναπτύξει παρόμοια συστήματα. Για την ακρίβεια γνωρίζουμε ότι ήδη έχει αναπτύξει πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών, σε συνδυασμό με μη επανδρωμένα αεροχήματα, για την προσβολή κινούμενων πλοίων επιφανείας με ρουκέτες κατευθυνόμενες προς τον στόχο με ημιενεργή καθοδήγηση λέιζερ (SAL).

Συγκεκριμένα, τον Αύγουστο του 2020 είχε δοκιμάσει ρουκέτες TRLG-230 και TRLG-300 της εταιρείας Roketsan, εναντίον θαλάσσιων στόχων, τους οποίους φώτιζε καταδείκτης λέιζερ πάνω σε αερόχημα Bayraktar TB 2. Οι ρουκέτες TRLG – 230 επιτυγχάνουν μέγιστο βεληνεκές 70 χλμ και οι TRLG – 300 120 χλμ, ενώ επιχειρησιακά η καθοδήγηση προς τους στόχους θα γίνεται από τη μεγαλύτερη έκδοση ΤΒ 3 του Bayraktar ή του βαρύτερου Akinci.

Τι πρέπει να μελετήσουμε πριν κρίνουμε

Εν κατακλείδι λοιπόν, αν όχι σήμερα, στο κοντινό μέλλον, το Αιγαίο θα είναι μια πολύ επικίνδυνη περιοχή για τις μεγάλες ελληνικές μονάδες επιφανείας. Ακόμη και αν επιτύχουν να προστατεύσουν τον εαυτό τους απέναντι σε παρόμοιες απειλές, αυτό σημαίνει ότι θα χρησιμοποιούν τα πανάκριβα όπλα τους απλώς για να προστατεύονται. Και αυτό είναι απλά λάθος.

Ένα οπλικό σύστημα υπάρχει για να έχει «θετική» αξία, όπως λέει ο στρατηγιστής Edward Luttwak, δηλαδή να ασκεί αποτελέσματα στον εχθρό, όχι απλώς να προστατεύει τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι στο αρχιπελαγικό περιβάλλον του Αιγαίου είναι πλέον απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν πολλά, φθηνά, εγχώρια κατασκευασμένα σκάφη, επιφανείας και υποβρύχια, ρομποτικά και επανδρωμένα, που θα επιτυγχάνουν «άρνηση επαφής» με τα συστήματα αυτά του αντιπάλου και θα είναι σε θέση να εξαπολύουν μεγάλο όγκο πυρός εναντίον θαλάσσιων και χερσαίων στόχων.

Οι δε μεγάλες μονάδες πρέπει να κινηθούν σε πιο απομακρυσμένες από τις ακτές ανοιχτές θαλάσσιες εκτάσεις, παίζοντας πιο στρατηγικό ρόλο και αφήνοντας τη «χαμαλοδουλειά» σε πιο ταπεινά συστήματα. Αυτή είναι μια περίπου αναντίρρητη πραγματικότητα και είναι ακριβώς και η λογική που εφαρμόζει το Ναυτικό των ΗΠΑ δια του προγράμματος Replicator, η Ταϊβάν έναντι της Κίνας, με τη φιλοσοφία άμυνας του «Porcupine Defense» και μια σειρά από άλλα κράτη.

Όποιος επιμένει να λειτουργεί όπως λειτουργούσε το 1980, το 2000 ή και το 2010, είναι απλά εκτός πραγματικότητας και σε περιπτώσεις όπως της Ελλάδας αυτό μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρα επικίνδυνο.

Διαβάστε ακόμα:

Ώρα να αναλάβει η Ελλάδα πρωτοβουλία ενημέρωσης για την ισλαμοποίηση της Ανατολίας

Ευρώπη και Ελλάδα στην αυγή ενός αβέβαιου μέλλοντος

Πολιτικός εκβιασμός Φιντάν στο Κάιρο: ανθελληνικές αιχμές

ΚΥΣΕΑ: Εξοπλιστικά 4,2 δισ. ευρώ – Θωρακίζεται η «Ασπίδα του Αχιλλέα»